Ernst Lambeck (1890) | www.torun.pl

Serduszko w kolorze ukraińskiej flagi - niebieski i żółty, poziomy pas.

Flaga Unii Europejskiej. Żółte gwiazdki ułożone w okrąg na niebieskim tle. Pod flagą napis Unia Europejska.

Ernst Lambeck (1890)

Ernest Georg Maximilian Lambeck
(1814-1892), toruński księgarz, drukarz i wydawca narodowości niemieckiej

Honorowy Obywatel Miasta Torunia

Ur. w Górsku w powiecie toruńskim jako syn pastora Fryderyka i Henriety z d. v. Randahl. Był najpierw uczniem szkoły elementarnej w Górsku, a później gimnazjum w Toruniu. Kiedy w 1826 jego starszy brat objął po ojcu urząd pastora w Górsku, rodzice Lambecka przenieśli się do Bawarii, gdzie objęli majątek po zmarłym teściu, generale armii bawarskiej. Lambeck ukończył gimnazjum i zdał maturę w Norymberdze, po czym rozpoczął studia wyższe na uniwersytecie w Erlangen. Jednak wkrótce je przerwał, by poświęcić się księgarstwu, którego uczył się trzy 1ata w Norymberdze, Wiedniu i Brnie. Następnie, za namową brata - pastora, osiadł na stałe w Toruniu. Tu w 1840 otworzył księgarnię z wypożyczalnią książek. W 1842 nabył drukarnię W. T. Lohdego, a w trzy 1ata później drukarnię toruńskiej Rady Miejskiej. W 1845 przejął także toruńską gazetę tygodniową "Thorner Wochenblatt", którą jesienią 1867 przekształcił w dziennik "Thorner Zeitung".

Będąc rasowym kupcem, zajmował się nie tylko drukiem i sprzedażą książek i gazet. Zakład jego produkował bowiem także druki akcydensowe i litografie. Odrębnie reklamował sprowadzanie i sprzedaż poszukiwanych towarów przemysłowych oraz prowadził agendy niektórych spółek i towarzystw ubezpieczeniowych. Jako zwolennik demokratycznych przemian, podczas Wiosny Ludów reklamował sprzedaż portretów Kossutha, Bema i Dębińskiego. Bogacił się szybko, stając się równocześnie obywatelem powszechnie szanowanym. Już w 1842 został członkiem Rady Miejskiej, a wkrótce jej sekretarzem i członkiem kolegium magistrackiego, pełniąc szereg ważnych funkcji w różnych deputacjach. Od 1872 aż do śmierci był członkiem sejmiku powiatowego, prowincjonalnego i pruskiej Izby Panów. Miał też tytuł radcy miejskiego i honorowe obywatelstwo Torunia.

Działalność wydawniczą jego firmy obrazuje katalog obejmujący przeznaczone do sprzedaży publikacje z 1840-90; podzielony na wydawnictwa niemieckie, polskie, muzyczne i kartograficzno-ilustracyjne, zawiera ok. 300 pozycji. W dziale niemieckim, obejmującym ok. 2/3 całości, wymienia dzieła Mikołaja Kopernika, w tym łacińskie i niemieckie wydanie "De Revolutionibus Orbium Coelestium", prace naukowców toruńskiego gimnazjum i niemieckiego Towarzystwa Naukowego "Copernicus Verein fur Wissenschaft und Kunst". Dalszą grupę stanowią dzieła treści religijnej, w tym zbiory kazań i nauk przede wszystkim dla wyznawców protestantyzmu, ale także dla katolików. Poważną część wydawnictw Lambecka stanowiły popularne zbiory wiadomości i poradniki z różnych dziedzin wiedzy, a także podręczniki i samouczki do nauki języków obcych, a wśród nich zwłaszcza do jęz. polskiego. Jest także kilka wydań bardzo popularnych elementarzy, ale również znana gramatyka jęz. polskiego dla Niemców J. Poplińskiego, która miała aż 3 wydania.

Tak dla Niemców, jak i dla Polaków przez wiele lat wydawał bardzo popularne i praktyczne kalendarze. W dziale polskim, obejmującym ponad 60 pozycji, znajdują się również liczne wydawnictwa do nauki jęz. polskiego, publikacje o treści religijnej oraz kalendarze, tak dla wyznawców wiary katolickiej, jak i dla Polaków wyznań ewangelickich. Są tam również popularne opowieści dla ludu, książki kucharskie, lekarskie, senniki i śpiewniki. Pozycję szczególną stanowi "Pan Tadeusz" Adama Mickiewicza, pierwsze osobne wydanie na terenach Polski pod zaborami, opublikowane w 1858 z datą 1859, pamiętną dla wydawcy setną rocznicą urodzin Fryderyka Schillera. W dziale muzycznym znajdują się wyłącznie utwory o charakterze popularnym: walce, polki i mazurki w układzie na fortepian z towarzyszeniem śpiewu, w tym także kompozycje lubianego w tamtych czasach młodego, urodzonego w Toruniu, polskiego pianisty Jana Konopackiego. W dziale tym uwagę zwraca "Marsylianka" - hymn narodowy Francuzów.

W dziale ilustracyjno-kartograficznym, rejestrującym produkcję zakładu litograficznego Lambecka, na uwagę zasługują mapy powiatów: Torunia, Brodnicy, Grudziądza, Świecia i Chełmna.

Lambeck był otwartym zwolennikiem równouprawnienia Polaków w państwie niemieckim. Oskarżony w 1882 o krytykę w "Toruńskim Kalendarzu Katolicko-Polskim" stosunków sprzyjających emigracji Polaków, broniąc się sam, wygłosił ostrą replikę dla aktu oskarżenia, w której zarzucił władzom gnębienie obywateli narodowości polskiej, zwłaszcza zaś pozbawienie ich możliwości nauki ojczystego języka, który jest równie dobry i piękny jak niemiecki. Wyrokiem sądu został uniewinniony. Z jego własnych publikacji przypisać mu można tylko pierwszą historię drukarstwa toruńskiego wydaną w 1868 pt. "Geschicbte der Rathsbuch-druckerei von Thorn". Choć sam wielokrotnie występował w swych gazetach jako red. odpowiedzialny, osobnych publikacji jako własnych nie podpisywał.

Był żonaty z Antoniną z d. Engelmann, z którą miał pięcioro dzieci. Ojca przeżyli tylko dwaj synowie: Walter, wieloletni księgarz toruński, i Max, który po śmierci ojca rowadził drukarnię, nie zmieniając firmy.

Toruński Słownik Biograficzny pod redakcją Krzysztofa Mikulskiego.
Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. Toruń 2004.


>>> Wróć do listy Honorowych Obywateli Miasta Torunia

Najczęściej czytane aktualności

  • Na zdjęiu: wieża ratusza na tle pochmurnego nieba
    Kultura, Miasto
    Weekend rozpoczynamy sztuką młodego pokolenia - w CSW otwarcie trzech wystaw młodych artystek. Dla melomanów - koncert inaugurujący 39. Świętojański Festiwal Organowy. A w niedzielę czeka nas odpoczynek i spacery - instytucje kultury zachęcają do pełnego relaksu.
  • Kultura, Miasto
    W piątek, 19 lipca 2024 r. rozpocznie się cykl koncertów w ramach „Alternatywnej Sceny Letniej”. Wakacyjne wieczory umilą fantastyczni artyści: Faustyna, Ampacity, VHS, Jakub Jan Bryndal + EL AXO oraz Kathia, których będzie można posłuchać na plenerowej scenie na Bulwarze Filadelfijskim.
  • Autobusem MZK do Kamionek
    Miasto
    Z Torunia prosto nad jezioro w Kamionkach. 20 lipca 2024 r. uruchomiona zostanie linia autobusowa nr 141.
  • Po spotkaniu z NGOsami
    Miasto
    Trwają konsultacje Programu współpracy Gminy Miasta Toruń z organizacjami pozarządowymi w 2025 r. Za nami spotkanie z NGOsami.
  • Kolejne tablice informujące o tym, aby nie wchodzić na łachy wiślane, pojawiły się na lewym brzegu Wisły.
    Miasto
    Kolejne tablice informujące o tym, aby nie wchodzić na łachy wiślane, pojawiły się na lewym brzegu Wisły.
  • Przypominamy, że w każdy wakacyjny weekend Bulwar Filadelfijski, na odcinku od Ślimaka Getyńskiego do Woli Zamkowej, jest wyłączony z ruchu samochodowego.
    Drogi, Miasto
    Przypominamy, że w każdy wakacyjny weekend Bulwar Filadelfijski, na odcinku od Ślimaka Getyńskiego do Woli Zamkowej, jest wyłączony z ruchu samochodowego.
  • W piątek, 19 lipca 2024 r. rozpocznie się cykl koncertów w ramach „Alternatywnej Sceny Letniej”. Wakacyjne wieczory umilą fantastyczni artyści: Faustyna, Ampacity, VHS, Jakub Jan Bryndal + EL AXO oraz Kathia, których będzie można posłuchać na plenerowej scenie na Bulwarze Filadelfijskim.
  • Toruńskie Stowarzyszenie Rodzin „Powrót z U” w ramach dofinansowania otrzymanego od Gminy Miasta Toruń realizuje dwa programy, których celem jest przede wszystkim zapewnienie kompleksowego wsparcia rodzicom oraz opiekunom dzieci i osób uzależnionych od alkoholu i narkotyków.
  • Trwają konsultacje Programu współpracy Gminy Miasta Toruń z organizacjami pozarządowymi w 2025 r. Za nami spotkanie z NGOsami.
  • Pandy małe z toruńskiego Ogrodu Zoobotanicznego, Rani i Ogonek, zostały po raz pierwszy rodzicami.
  • Już w sobotę 20 lipca 2024 r. na Zamku Krzyżackim w Toruniu odbędą się kolejne zajęcia z cyklu comiesięcznych, bezpłatnych wykładów o nazwie „Zamek pełen historii”.
  • Od czerwca 2023 r. w Toruniu można wypożyczać rowery typu cargo. W pierwszym roku z takiej możliwości skorzystano 57 razy. Najwięcej wypożyczeń, aż 17, było w październiku 2023 r.
  • To już siódma edycja Międzynarodowego Festiwalu Improwizacji Teatralnej JO! Od 25 lipca 2024 r. ponownie na scenie Dworu Artusa zagoszczą grupy i teatry z całej Polski oraz goście ze świata.
  • Aż o połowę, od września 2024 r., obniżone zostaną ceny na toruńskich parkingach Park&Ride.