Heinrich Wilhelm Ernst von Beneckendorff und Hindenburg (1837) | www.torun.pl

Serduszko w kolorze ukraińskiej flagi - niebieski i żółty, poziomy pas.

Flaga Unii Europejskiej. Żółte gwiazdki ułożone w okrąg na niebieskim tle. Pod flagą napis Unia Europejska.

Heinrich Wilhelm Ernst von Beneckendorff und Hindenburg (1837)

Heinrich Wilhelm Ernst von Beneckendorff und Hindenburg
(Sonnenstuhl/Świętochowo, 25.11.1774 - 23.04.1847 Drezno), komendant twierdzy w Toruniu, honorowy obywatel miasta.

Honorowy Obywatel Miasta Torunia

Ojcem Heinricha v. Beneckendorffa był Johann Otto Gottfried v. Beneckendorff, dziedzic na Świętochowie i Pagendorf (Zakrze), później radca prowincjonalny w okręgu Kwidzyn-Prabuty, matką zaś hrabianka Luise Helene zu Eulenburg-Prassen. Jako spadkobierca Limży (Limbsee) i Ogrodzieńca (Neudeck), wsi należących do spowinowaconych z nim, a wymarłych bezpotomnie Hindenburgów, Johann Otto otrzymał w 1789 r. od króla pruskiego Fryderyka Wilhelma II zezwolenie, aby nazwisko wygasłego rodu dodać do swego nazwiska. Beneckendorff  wybrał karierę wojskową, wstąpił do stacjonującego w Prabutach regimentu dragonów Hertzberga. Stopniowo awansował, w 1793 r. był porucznikiem, w 1806 r. kapitanem, a w 1809 r. awansował na majora.

Toruń, okupowany przez Rosjan od 1813 r., na mocy postanowień kongresu wiedeńskiego miał powrócić do Prus. Mające przejąć twierdzę pruskie oddziały wojskowe pod dowództwem pułkownika Beneckendorffa oczekiwały na ten moment pod Toruniem. 16 sierpnia 1815 r. rosyjski komendant powiadomił władze miejskie o decyzji cara Aleksandra I o przekazaniu miasta Prusom. Jednak dopiero 4 września otrzymał on rozkaz opuszczenia Torunia, wykonany 19 września. Tego samego dnia Beneckendorff  mianowany na stanowisko komendanta Torunia, wydał odezwę do mieszkańców, informując ich o przejęciu miasta w imieniu króla pruskiego Fryderyka Wilhelma III, a do miasta wkroczył na czele swoich oddziałów 21 września 1815 r.

W trakcie trudnych rokowań prowadzonych przez rząd pruski z magistratem toruńskim na temat rozbudowy twierdzy zyskał zaufanie mieszczan. Ujął ich zrozumieniem dla historycznej wartości średniowiecznych umocnień miejskich oraz zrozumieniem dla trudnej sytuacji finansowej miasta. Z punktu widzenia miasta twierdza odgrywała negatywną rolę, gdyż spowalniała modernizację struktur miejskich i procesy gospodarcze. Kwoty przeznaczane na twierdzę toruńską przewyższały w pierwszej połowie XIX w. środki, którymi dysponowało miasto. Toruń pod względem wojskowym podlegał w ramach prowincji pruskiej dowództwu okręgi I Korpusu Armii z siedzibą w Królewcu, a pod względem poboru do  służby uzupełnień okręgu w Grudziądzu.

Wkrótce został mianowany generałem. Po 1820 r. zamieszkał przy rynku Starego Miasta pod nr 10, w ukończonym właśnie domu, w którym również urzędował aż do 1837 r., kiedy to opuścił ostatecznie Toruń i udał się do Drezna, gdzie zmarł 10 lat później.

Na początku sierpnia 1837 r. władze miasta Torunia dowiedziały się, że Beneckendorff przechodzi w stan spoczynku i zamierza opuścić miasto. W związku z tym, że w ciągu owych 22 lat, kiedy był komendantem uczynił wiele dla twierdzy, jak i dla miasta, to w podziękowaniu za te zasługi, władze miejskie na posiedzeniu w dniu 24 (a nie jak dotąd przyjmowano 26) sierpnia 1837 r., "aby dać dowód swej wdzięcznej pamięci" postanowiły nadać mu tytuł honorowego obywatela miasta Torunia. (um demselben den Beweis unseres dankbaren Anerkenntnisses an der Tag zu legen, haben wir also In der heutigen Sitzung beschlossen: Seiner Exzellenz den Herrn Generalleutnant v. Hindenburg, das Ehrenbürgerschaft hiesigen Stadt zu ertheilen).

12 września 1837 r. przebywający jeszcze w Toruniu Beneckendorff  wysłał list pożegnalny do ówczesnego burmistrza Karola Popławskiego i magistratu. Dziękował w nim za okazywane mu wielokrotnie zaufanie i przychylność, w ciągu owych 22 lat pobytu w mieście. Życzył, aby pokój na świecie trwał jeszcze przez wiele lat, aby miasto i wszystkie znajdujące się w nim instytucje mogły się dzięki temu rozwijać. Jak się wydaje, o przyznaniu mu honorowego obywatelstwa jeszcze w tym dniu nie wiedział i wyjechał z Torunia. Dyplom wręczyła mu dopiero delegacja magistratu toruńskiego w dniu 2 października 1837 r. w Bydgoszczy, jak się wydaje, zaskakując Beneckendorffa (Sage ich meinen ganz ergebensten und wärmsten Dank für die Verleihung des Ehren Bürgerrdiploms zu Thorn, womit ich gestern durch eine Deputation dieser Stadt auf die angenehmste Weise überrascht wurde). Z Bydgoszczy wysłał następnego dnia list z podziękowaniem do Torunia. Wraz z dyplomem wręczono mu prawdopodobnie pamiątkowy puchar, który magistrat polecił wykonać 31 sierpnia.

Żonaty z Antonią von Polentz, doczekał się z tego małżeństwa dwojga dzieci. Heinrich Otto urodził się w Toruniu 4 maja 1823 r. i został tak jak ojciec wojskowym. Córka, Luiza, ur. 6 maja 1826 r., została żoną generała Alberta Johanna von Jordan. Dodać trzeba, że pierwsze towarzystwo kobiece w Toruniu powstało jesienią 1822 r. właśnie z inicjatywy żony komendanta twierdzy. Towarzystwo to nazywało się Frauenverein zur Unterstützung Armer i miało charakter dobroczynny.

Żródła i lit.: AP Toruń, Akta miasta Torunia, C. 19 475, k. 11-15v; A. Semrau, Zwei Ehrenbürger der Stadt Thorn aus der Familie Beneckendorff und von Hindenburg. Mit einer Stammtafel, „Mitteilungen des Coppernicus-Vereins für Wissenschaft und Kunst”, H. 22, 1914, s. 98-100; H. Bauer, von Beneckendorff und Hindenburg, Heinrich Wilhelm Ernst, APB, t. 1, 1941, s. 47; Historia Torunia, pod red. M. Biskupa, t. 3, cz. 1: W czasach zaboru pruskiego, oprac. E. Alabrudzińska i in., Toruń 2003, s. 241, 243, 302, 321, 325, 421.

Opracował: prof. Jacek Wijaczka


>>> Wróć do listy Honorowych Obywateli Miasta Torunia

Najczęściej czytane aktualności

  • Na zdjęciu: dużo osób idzie przez starówkę, po lewej stronie widać pomnik Mikołaja Kopernika, w tle kamienice
    Kultura, Miasto, Sport
    Moc muzycznych odsłon tego weekendu: On the Move Music Festival z gwiazdami, szanty, muzyka rodem z gór oraz z Azji, a także występ kapeli podwórkowej. A do tego trzy dni z tangiem.
  • Na zdjeciu: prace budowlane na terenie zieleni
    Miasto
    Poniżej zamieszczamy list z apelem, który skierował prezydent Paweł Gulewski do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, Sambora Gawińskiego.
  • Miasto
    9 lipca 2024 r. prezydent Torunia Paweł Gulewski ogłosił rozpoczęcie kolejnych badań terenu, na którym mogą znajdować się relikty dawnego klasztoru i kościoła Ducha Świętego.
  • Inwestycje, Miasto
    Prezydent Torunia Paweł Gulewski wraz z urzędnikami wizytował 12 lipca 2024 r. plac budowy Szkoły Podstawowej nr 12 przy ul. Strzałowej.
  • Ostrzeżenie hydrologiczne dla Torunia
    Miasto
    W związku ze spodziewanymi intensywnymi opadami deszczu dla Torunia wydano ostrzeżenie hydrologiczne.
  • Na zdjęciu: nowy budynek Książnicy w stanie surowym
    Kultura, Miasto
    W drugim kwartale 2025 roku pierwsi czytelnicy odwiedzą nowe wnętrza Książnicy Kopernikańskiej. Nowoczesny wielofunkcyjny budynek powstaje przy ul. Słowackiego w miejscu dawnej czytelni.
  • Moc muzycznych odsłon tego weekendu: On the Move Music Festival z gwiazdami, szanty, muzyka rodem z gór oraz z Azji, a także występ kapeli podwórkowej. A do tego trzy dni z tangiem.
  • Przypominamy, że w każdy wakacyjny weekend Bulwar Filadelfijski, na odcinku od Ślimaka Getyńskiego do Woli Zamkowej, jest wyłączony z ruchu samochodowego. Zamknięcie następuje w piątki o godz. 19:00. Na odcinku od Ślimaka Getyńskiego do ul. Żeglarskiej wprowadzony jest całkowity zakaz ruchu, natomiast od Woli Zamkowej do ul. Łaziennej obowiązuje...
  • W dzień upał, pod wieczór i w nocy burze – to prognoza pogody na piątek 12 lipca 2024 r.
  • Decyzją Rady Nadzorczej Klubu Sportowego Toruń Hokejowej Spółki Akcyjnej oraz jego właścicieli z funkcji prezesa w klubie został odwołany Pan Bogdan Rozwadowski, który pełnił ją przez ostatnich 14 lat, czyli od czasu powołania Klubu Sportowy Toruń Hokejowa Spółka Akcyjna.
  • W najbliższy poniedziałek (15.07) rozpocznie się remont ciągu pieszo-rowerowego przy Konstytucji 3 Maja.
  • JO – tak zdaniem głosujących będzie się nazywać Toruńska Karta Miejska. W konkursie internetowym oddano łącznie 2084 głosy.
  • Toruńska Akademia Tenisowa przez ostatnie 5 miesięcy przy wsparciu Gminy Miasta Toruń aktywnie realizowała swoje cele i pomagała rozwijać swoje tenisowe skrzydła.
  • Ponad 100 tys. odsłon nowej kampanii promocyjnej znaku Made in Toruń. Na półmetku projektu promującego toruński znak jakości w mediach społecznościowych udało się wygenerować organiczne zasięgi przekładające się na ponad 50 tys. unikalnych użytkowników, do których dotarły treści kampanii.