Toruński flisak | www.torun.pl

Serduszko w kolorze ukraińskiej flagi

Turystyka

Toruński flisak

Ze względu na swoje położenie nad Wisłą, przygraniczny charakter i kontakty z licznymi miastami naszego kontynentu Toruń od początku swego istnienia w XIII wieku odgrywał ważną rolę w handlu europejskim. Częścią handlowego profilu miasta jest tradycja flisacza.

Pomnik toruńskiego Flisaka

Do dziś o związanej z Toruniem tradycji flisackiej przypomina jedna z najsłynniejszych legend toruńskich o flisaku grającym na skrzypcach, któremu udało się w trakcie plagi żab wyprowadzić tysiące płazów z miasta. Na cześć tego bohatera w 1914 r. w Toruniu powstał pomnik flisaka. Obecnie pomnik-fontanna toruńskiego flisaka otoczonego gromadą żab stoi przy południowo-zachodnim narożniku Ratusza Staromiejskiego.

Toruń - historyczne centrum flisu polskiego
Toruń w średniowieczu doskonale spełniał rolę miasta składowego. Aktywna wymiana z europejskimi miastami hanzeatyckimi zapewniała dostawy do miasta towarów zamorskich, które docierały tutaj głównie Wisłą z Gdańska. Polscy kupcy natomiast dostarczali do Torunia głównie drewno, zboże i skóry. Dzięki uzyskaniu przez miasto w XIV wieku prawa składowego kupcy wykładali swoje towary w Toruniu przez 5 dni. Z czasem przywilej ten przejął Gdańsk, ale i tak Toruń nadal dobrze pełnił rolę pośrednika w handlu towarami spławianymi Wisłą z południowej części Polski. Znaczenie miasta wynikało z tego, że posiadało ono strategiczną przeprawę mostową przez Wisłę oraz z tego, że znajdowało się na szlaku wodnym sięgającym nawet Włodzimierza Wołyńskiego.

Tradycje flisackie były związane są z handlowym charakterem miasta. Pierwotnie flis oznaczał uprawianie żeglugi śródlądowej na statkach i łodziach. Toteż flisakami byli kupcy korzystający z tych środków transportu. Równolegle z tradycją flisaczą rozwijał się w Toruniu spływ drewna powiązanego w tratwy. Była to tzw. orylka, a ludzi zajmujących się nią nazywano orylami. Spław drewna bezpośrednio na rzece był na tyle ważną dziedziną handlu krzyżackiego, polskiego i pruskiego, że utrzymał się w naszym mieście aż do czasów II wojny światowej.

Ilość drewna, jaka przechodziła w pobliżu miasta przez Wisłę, była olbrzymia. W 1903 r. wybudowano na toruńskim wiślanym nabrzeżu port do przeładunku i przechowywania drewna o powierzchni 66 ha (można było w nim przechować 110 tys. m sześc. drewna). Drewno spławiane przez flisaków było transportowane w różnych czasach w kierunku północnym lub zachodnim. Docierało więc nie tylko do Gdańska, gdyż w XIX wieku po wybudowaniu Kanału Bydgoskiego Toruń stał się częścią pruskiego systemu wodnego, który pozwalał na spławianie drewna do Szczecina, a potem do Berlina. Ocenia się, że flisaczy transport drewna Wisłą przez Toruń osiągnął największy poziom w latach 1910-1912 oraz podczas I wojny światowej.

Ze względu na to, że od 1826 r. w Toruniu działał główny urząd celny, flisacy musieli zatrzymywać się w mieście w oczekiwaniu na przyjęcie i oclenie swojego towaru. To zdecydowało o krystalizowaniu się w obrębie miasta folkloru flisackiego. Flisacy stali się licznymi i widocznymi gośćmi miasta, które było metą ich długiej, rzecznej wędrówki z terenów zaboru rosyjskiego i austriackiego. Drewno dostarczone przez flisaków z tych ziem do toruńskiego portu drzewnego było przejmowane przez tutejszych flisaków. Docierało ono do Torunia z rejonów położonych nie tylko nad Wisłą, ale także Bugiem, Narwią, Drwęcą, Sanem czy małą Tanwią w Małopolsce, nad którą położona była wieś Ulanów słynąca z dostarczania najlepszych flisaków polskich, zwłaszcza zaś przywódców drużyn flisaczych.

Parający się flisem podtoruńscy wodniacy najczęściej mieszkali w pobliskiej Złotorii i Kaszczorku. Obie te wioski leżały w pobliżu ujścia Drwęcy do Wisły i to decydowało o ich roli w handlu flisaczym (w Złotorii cło pobierano w komorze celnej już w XIV wieku). Toruńscy flisacy mieszkali głównie w nadwiślańskiej osadzie Rybaki.

Spływ drewna na długim dystansie był wielką sztuką. Flisacy łączyli 8-12 pni drewna w tzw. tablice lub tafle. Ich szerokość dostosowywano do rzeki, po której tablice miały płynąć. Wiślane tablice osiągały 5-10 m szerokości. Łączyły je poprzeczne bale zwane klistrami. Szereg połączonych tablic (tzw. pas) mógł mieć nawet 120 m długości. Wisła pozwalała na łączenie pasów wszerz i dlatego na rzece mogły pojawiać się olbrzymie zestawy pasów o szerokości nawet 60 m. Na czele pasa znajdowała się głowa, ostatnią tratwę nazywano colem. Spławiane drewno było ogólnie nazywane lasem. Toruń natomiast był dla wielu flisaków palem, czyli miejscem docelowym spływu. Szefa jednego transportu nazywano retmanem, który dowodził grupą flisaków. Ze względu na to, że flis jednego transportu drewna trwał niejednokrotnie bardzo długo, flisacy budowali na swoich pasach słomiane zadaszenia i budki noclegowe. Flis mógł odbywać się od wczesnej wiosny, kiedy Wisła uwalniała się od zimowej kry, a kończył późną jesienią.

Do toruńskiej tradycji flisaczej należał zasłużony odpoczynek w mieście Kopernika załóg po kilkutygodniowym pobycie na rzece. W Toruniu odbywały się z reguły ceremonie pasowania młodych fryców na prawdziwych flisaków. Miejscem ich tradycyjnych spotkań była nieistniejąca flisacka gospoda „Pod Turkiem” na Rynku Staromiejskim. Od momentu wybudowania na toruńskim rynku w 1853 r. pomnika Mikołaja Kopernika, stał się on ulubionym miejscem spotkań i wypoczynku flisaków.

 


Mikołaj Kopernik
Toruński gotyk
Toruńskie pierniki
Uniwersytet Mikołaja Kopernika
Krzyżacy - założyciele Torunia
Toruński Flisak
Toruński anioł
Wiślana panorama Torunia

Pomnik: Toruński Flisak

Najczęściej czytane aktualności

  • Miasto
    Od późnego popołudnia 5 grudnia 2022 r. należy spodziewać się marznących opadów deszczu oraz mżawki powodujących gołoledź. Na drogach i chodnikach będzie ślisko. Apelujemy o dostosowanie prędkości do panujących warunków. Jak podaje Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej, oprócz marznących opadów deszczu oraz mżawki grożą nam mgły i zamglenia...
  • Inwestycje, Miasto
    W związku z kolejnym etapem prac przy modernizacji torowiska tramwajowego od soboty 10 grudnia 2022 r. zmieni się organizacja ruchu drogowego w rejonie ul. Warneńczyka i Grudziądzkiej.
  • Zainwestuj w Toruniu – podsumowanie kampanii promocyjnej
    Miasto
    Zakończyła się ogólnopolska kampania prasowa promująca potencjał gospodarczy Torunia oraz miejskie tereny inwestycyjne. Kampania była elementem kompleksowych działań prowadzonych przez Centrum Wsparcia Biznesu w ramach projektu „Invest in BiT CITY 2”. W ramach cyklu artykułów prasowych opublikowanych na łamach Gazety Wyborczej i Dziennika Gazeta...
  • Kajko i Kokosz opanowali Zamek Krzyżacki
    Kultura, Miasto
    W pierwszy weekend grudnia (3-4 grudnia 2022 roku) na Zamku Krzyżackim zrobiło się gwarnie, tłoczno i kolorowo. A to wszystko za sprawą bohaterów komiksów Janusza Christy – Kajka, Kokosza i spółki.
  • Kultura, Miasto
    W sobotę, 10 grudnia 2022 r. Książnica Kopernikańska przy ul. Słowackiego 8 udostępnia swoją wypożyczalnię gier i zaprasza całe rodziny na Mikograjki, żeby zagrać w planszówki i karcianki.
  • Zbiórka darów #bizneswtoruniu
    Biznes, Miasto, Toruń dla Ukrainy
    Ruszyła miejska zbiórka darów dla walczącego z agresorem Narodu Ukraińskiego. Apel do toruńskich przedsiębiorców o wsparcie obywateli Ukrainy i pomoc w przetrwaniu zimy wystosował Zbigniew Fiderewicz, zastępca prezydenta Miasta Torunia. 
  • W pierwszą niedzielę grudnia 2022 r. Toruń ponownie gościł biegaczy z całego kraju w ramach jubileuszowej 20. edycji Festiwalu Biegów Świętych Mikołajów.
  • Toruń świętuje 25. rocznicę wpisania Zespołu Staromiejskiego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO!
  • Rozpoczęła się 15. edycja festiwalu Sztuki Natury. W toruńskich galeriach i centrach kultury można podziwiać wystawy sztuk wizualnych inspirowanych przyrodą.
  • Silnie związane z Toruniem flisackie tradycje zostały wpisane na listę reprezentatywną niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości UNESCO!
  • Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji odbudował i ponownie postawił powłokę nad pełnowymiarowym boiskiem do piłki nożnej przy ul. Przy Skarpie. Charakterystyczny biały balon, a mówiąc fachowo, powłoka pneumatyczna, jest z powrotem na swoim miejscu.
  • Niezwykły, świątecznie iluminowany i rozbrzmiewający kolędami tramwaj zgodnie z tradycją rozpocznie w Mikołajki, 6 grudnia 2022 r. kursowanie po ulicach Torunia. Podczas jego pierwszego przejazdu nie zabraknie niespodzianek.
  • W niedzielę, 4 grudnia 2022 r. wystartuje jubileuszowy XX FESTIWAL BIEGÓW ŚWIĘTYCH MIKOŁAJÓW. Dzień wcześniej, 3 grudnia 2022 r., na Rynku Staromiejskim w godz. 11:00 – 12:30, odbędą się imprezy dla dzieci, w tym BIEG MIKOŁAJKA.
  • W najbliższą niedzielę 4 grudnia 2022 r. w godzinach od 11.30 do 14.30 ulicami Torunia pobiegną Święci Mikołajowie.