Szczęśliwa Godzina: Młoda Polska - oprowadzanie | www.torun.pl

Serduszko w kolorze ukraińskiej flagi - niebieski i żółty, poziomy pas.

Flaga Unii Europejskiej. Żółte gwiazdki ułożone w okrąg na niebieskim tle. Pod flagą napis Unia Europejska.

Szczęśliwa Godzina: Młoda Polska - oprowadzanie

Data wydarzenia
-
zaproszenie na wystawę
Opis wydarzenia: 

Udział w wydarzeniu jest bezpłatny. Obowiązuje limit 25 osób na grupę. Wejściówki do odbioru w kasie głównej Ratusza Staromiejskiego bezpośrednio przed oprowadzaniem. Gości oprowadza starsza kustosz Anna Kroplewska-Gajewska.

Wiek XX otworzyła szczególna epoka – Młoda Polska – w której sztuka przeżyła swoją „szczęśliwą godzinę”. Nie tylko doszły wówczas do głosu równolegle rozmaite tendencje – secesja, symbolizm i „protoekspresjonizm” – ale przede wszystkim pojawiło się wiele indywidualności artystycznych, wybitnie utalentowanych, wręcz genialnych twórców, powstały dzieła ważne, programowe. „Nowa sztuka” była zjawiskiem oryginalnym, o swoistym obliczu, i w przebiegu artystycznych przemian odegrała wyjątkową rolę. W okresie Młodej Polski artyści korzystali z gotowego, bogatego i wszechstronnego repertuaru środków i tematów, które oferowała sztuka japońska i japonizm. Jan Stanisławski, Stanisław Wyspiański, Wojciech Weiss, Leon Wyczółkowski wprowadzili różne wypracowane i stosowane wcześniej na Zachodzie rozwiązania, rozwijając je w rozmaitych kombinacjach występujących w tym natężeniu i w tym układzie tylko w sztuce polskiej. A fanatyczna wprost postawa największego polskiego kolekcjonera sztuki Dalekiego Wschodu Feliksa „Mangghi” Jasieńskiego wzmacniała je i podsycała.

W Krakowie w latach 1898–1900 ukazywał się dwutygodnik „Życie”, redagowany przez Stanisława Przybyszewskiego, w oprawie graficznej Stanisława Wyspiańskiego. To ekskluzywne pismo, na najwyższym, europejskim poziomie, drukowane na kredowym papierze, poświęcone wyłącznie sztuce, zamieszczało wiele reprodukcji, liczne teksty współczesnych polskich autorów: Stanisława Brzozowskiego, Jana Kasprowicza, Jerzego Żuławskiego, oraz przekłady literatury skandynawskiej i francuskiej. To na jego łamach ukazał się słynny cykl artykułów Artura Górskiego Młoda Polska oraz Confiteor Przybyszewskiego.

Nowa sztuka dynamicznie rozwijała się także w tętniących życiem kawiarniach Krakowa. Do najsłynniejszych należał usytuowany naprzeciw Teatru Miejskiego Paon Ferdynanda Turlińskiego, gdzie spotykali się młodzi artyści. Wyjątkowym dokumentem owych spotkań jest olbrzymie malowidło, na którym bywalcy kawiarni umieszczali odnoszące się do aktualnych wydarzeń obrazki, złośliwe komentarze oraz wierszyki. Fenomenem w skali kraju była i jest Jama Michalika – secesyjny wystrój, zaprojektowany i wykonany przez Karola Frycza, Kazimierza Sichulskiego czy Wyczółkowskiego, działający w niej kabaret Zielony Balonik oraz przygotowywane przez niego słynne szopki, do których lalki tworzyli rzeźbiarze: Jan Szczepkowski, Karol Brudzewski czy Ludwik Puget.

W 1897 roku powstało elitarne Towarzystwo Artystów Polskich „Sztuka”, zrzeszające młodych twórców, współpracujące z różnymi ośrodkami artystycznymi w Europie, z Secesją Wiedeńską czy czeskim Mánesem. Towarzystwo regularnie organizowało wystawy nowej sztuki. Ekspozycje, którym towarzyszyły interesujące plakaty i katalogi, aranżowane przez artystów, między innymi przez Wyspiańskiego, były dziełami sztuki, swoistym Gesamtkunstwerkiem.

W tym samym roku dyrekturę Szkoły Sztuk Pięknych objął Julian Fałat, dzięki któremu trzy lata później szkoła stała się Akademią Sztuk Pięknych. Fałat zmienił strukturę uczelni, zatrudnił najważniejszych i największych artystów epoki. Katedrę krajobrazu objął Jan Stanisławski, malarstwa dekoracyjnego Józef Mehoffer, a rzeźby wezwany z Paryża Konstanty Laszczka.

Podobnie jak malarstwo w okresie Młodej Polski swoją „szczęśliwą godzinę” przeżywała także rzeźba. Uboga w tradycje i ograniczona przez swoje wewnętrzne, historyczne uwarunkowania „młoda” rzeźba polska zdołała (nawet jeśli tylko epizodycznie) w przyśpieszony sposób przejść od dialogu z historią i tradycją dawnych epok do nowoczesności, co – być może – umożliwiło sztuce polskiej wzięcie udziału w osiągnięciach awangardy europejskiej XX wieku. Fakt ten znakomicie ilustruje twórczość absolwentów krakowskiej ASP Xawerego Dunikowskiego i Bolesława Biegasa, a także Konstantego Laszczki.

Na początku XX wieku intensywnie rozwijało się rzemiosło artystyczne, a przede wszystkim ceramika. Dla Fabryki Niedźwieckiego na Dębnikach projektowali Konstanty Laszczka, Jan Szczepkowski, Karol Brudzewski i Tadeusz Rychter, tworząc nowe wzory oparte na interpretacji natury i motywu kachō-ga, „obrazów kwiatów i ptaków”.

W okresie Młodej Polski także grafika zdobyła autonomię, stając się samodzielną dziedziną artystyczną. W 1902 roku w Krakowie, z inicjatywy Feliksa „Mangghi” Jasieńskiego, powstało Stowarzyszenie Polskich Artystów Grafików, które wydało Tekę Melpomeny, czyli zbiór karykatur znanych krakowskich artystów w ich słynnych rolach. Jej autorami byli Karol Frycz, Stanisław Kuczborski i Witold Wojtkiewicz. Graficy tworzyli zarówno autonomiczne dzieła sztuki, jak i prace użytkowe: plakaty, zaproszenia, ilustracje książkowe.

Jednakże to malarze konstruowali fenomen Młodej Polski. W malarstwie podejmowano rozmaite tematy, obok infernalnych wizji nocnego miasta Wojtkiewicza egzystowały przejmujące sceny folklorystyczne z życia wsi podkrakowskiej i huculskiej Kazimierza Sichulskiego i Władysława Jarockiego, mit przeplatał się z baśnią. Tworzono portrety osobistości Krakowa, niczym galerie królewskich wizerunków: aktorów, polityków, artystów i filistrów. Ukazywano przejmujący świat dzieci jak w obrazach Boznańskiej czy Wojtkiewicza.

Młodopolskie malarstwo zdominował pejzaż – gatunek szczególny i nobilitowany, ponieważ – jak zauważył Wiesław Juszczak – był „najbardziej podatnym gruntem do rozwijania symbolicznej interpretacji rzeczywistości”. U jej podstaw legła romantyczna panteistyczna wiara w jedność struktury świata. Naczelną kategorią opisującą świat był nastrój – „dusza przyrody”. Artyści, niezależnie od miejsc, które przedstawiali, przekazywali i rejestrowali nastroje, tworząc „krajobrazy duszy”. Preferowali przejściowe pory roku (wczesnowiosenne i późnojesienne) i dnia (gorejące zachody i bladoróżowe świty). Do arcydzieł malarstwa krajobrazowego należą bez wątpienia pejzaże tatrzańskie Wyczółkowskiego i Weissa oraz niewielkie kompozycje Stanisławskiego czy Ferdynanda Ruszczyca.

Młoda Polska była zaledwie epizodem w dziejach sztuki, lecz obrazy, które wówczas powstały, te „czułe miejsca zbiorowej pamięci”, jak je określiła Maria Poprzęcka, trwają, poruszają, zachwycają.

Wystawa przygotowana we współpracy z Muzeum Regionalnym w Stalowej Woli

Na wystawie są prezentowane prace z kolekcji prywatnych oraz następujących muzeów:

Muzeum Narodowe w Krakowie
Muzeum Narodowe w Poznaniu
Muzeum Narodowe w Szczecinie
Muzeum Narodowe we Wrocławiu
Muzeum Okręgowe w Rzeszowie
Muzeum Okręgowe w Toruniu
Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku
Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha w Krakowie
Muzeum Tatrzańskie im. Dra Tytusa Chałubińskiego w Zakopanem
Zamek Królewski na Wawelu

dr Anna Król

Data: 
10.07.2021 14:00
10.09.2021 16:00
Miejsce: 
Ratusz Staromiejski, Rynek Staromiejski 1
Kategoria wydarzenia: 
Wystawa
Położenie: 

Najbliższe wydarzenia

Pokaż więcej

Najczęściej czytane aktualności

  • Na zdjęciu: dużo osób idzie przez starówkę, po lewej stronie widać pomnik Mikołaja Kopernika, w tle kamienice
    Kultura, Miasto, Sport
    Moc muzycznych odsłon tego weekendu: On the Move Music Festival z gwiazdami, szanty, muzyka rodem z gór oraz z Azji, a także występ kapeli podwórkowej. A do tego trzy dni z tangiem.
  • Na zdjeciu: prace budowlane na terenie zieleni
    Miasto
    Poniżej zamieszczamy list z apelem, który skierował prezydent Paweł Gulewski do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, Sambora Gawińskiego.
  • Miasto
    9 lipca 2024 r. prezydent Torunia Paweł Gulewski ogłosił rozpoczęcie kolejnych badań terenu, na którym mogą znajdować się relikty dawnego klasztoru i kościoła Ducha Świętego.
  • Ostrzeżenie hydrologiczne dla Torunia
    Miasto
    W związku ze spodziewanymi intensywnymi opadami deszczu dla Torunia wydano ostrzeżenie hydrologiczne.
  • Na zdjęciu: widać dłoń, która trzyma kartę miejską
    Miasto
    JO – tak zdaniem głosujących będzie się nazywać Toruńska Karta Miejska. W konkursie internetowym oddano łącznie 2084 głosy.
  • Inwestycje, Miasto
    Prezydent Torunia Paweł Gulewski wraz z urzędnikami wizytował 12 lipca 2024 r. plac budowy Szkoły Podstawowej nr 12 przy ul. Strzałowej.
  • Moc muzycznych odsłon tego weekendu: On the Move Music Festival z gwiazdami, szanty, muzyka rodem z gór oraz z Azji, a także występ kapeli podwórkowej. A do tego trzy dni z tangiem.
  • Przypominamy, że w każdy wakacyjny weekend Bulwar Filadelfijski, na odcinku od Ślimaka Getyńskiego do Woli Zamkowej, jest wyłączony z ruchu samochodowego. Zamknięcie następuje w piątki o godz. 19:00. Na odcinku od Ślimaka Getyńskiego do ul. Żeglarskiej wprowadzony jest całkowity zakaz ruchu, natomiast od Woli Zamkowej do ul. Łaziennej obowiązuje...
  • W dzień upał, pod wieczór i w nocy burze – to prognoza pogody na piątek 12 lipca 2024 r.
  • Decyzją Rady Nadzorczej Klubu Sportowego Toruń Hokejowej Spółki Akcyjnej oraz jego właścicieli z funkcji prezesa w klubie został odwołany Pan Bogdan Rozwadowski, który pełnił ją przez ostatnich 14 lat, czyli od czasu powołania Klubu Sportowy Toruń Hokejowa Spółka Akcyjna.
  • W najbliższy poniedziałek (15.07) rozpocznie się remont ciągu pieszo-rowerowego przy Konstytucji 3 Maja.
  • JO – tak zdaniem głosujących będzie się nazywać Toruńska Karta Miejska. W konkursie internetowym oddano łącznie 2084 głosy.
  • Toruńska Akademia Tenisowa przez ostatnie 5 miesięcy przy wsparciu Gminy Miasta Toruń aktywnie realizowała swoje cele i pomagała rozwijać swoje tenisowe skrzydła.
  • Ponad 100 tys. odsłon nowej kampanii promocyjnej znaku Made in Toruń. Na półmetku projektu promującego toruński znak jakości w mediach społecznościowych udało się wygenerować organiczne zasięgi przekładające się na ponad 50 tys. unikalnych użytkowników, do których dotarły treści kampanii.