Toruński flisak | www.torun.pl

Turystyka

Toruński flisak

Ze względu na swoje położenie nad Wisłą, przygraniczny charakter i kontakty z licznymi miastami naszego kontynentu Toruń od początku swego istnienia w XIII wieku odgrywał ważną rolę w handlu europejskim. Częścią handlowego profilu miasta jest tradycja flisacza.

Pomnik toruńskiego Flisaka

Do dziś o związanej z Toruniem tradycji flisackiej przypomina jedna z najsłynniejszych legend toruńskich o flisaku grającym na skrzypcach, któremu udało się w trakcie plagi żab wyprowadzić tysiące płazów z miasta. Na cześć tego bohatera w 1914 r. w Toruniu powstał pomnik flisaka. Obecnie pomnik-fontanna toruńskiego flisaka otoczonego gromadą żab stoi przy południowo-zachodnim narożniku Ratusza Staromiejskiego.

Toruń - historyczne centrum flisu polskiego
Toruń w średniowieczu doskonale spełniał rolę miasta składowego. Aktywna wymiana z europejskimi miastami hanzeatyckimi zapewniała dostawy do miasta towarów zamorskich, które docierały tutaj głównie Wisłą z Gdańska. Polscy kupcy natomiast dostarczali do Torunia głównie drewno, zboże i skóry. Dzięki uzyskaniu przez miasto w XIV wieku prawa składowego kupcy wykładali swoje towary w Toruniu przez 5 dni. Z czasem przywilej ten przejął Gdańsk, ale i tak Toruń nadal dobrze pełnił rolę pośrednika w handlu towarami spławianymi Wisłą z południowej części Polski. Znaczenie miasta wynikało z tego, że posiadało ono strategiczną przeprawę mostową przez Wisłę oraz z tego, że znajdowało się na szlaku wodnym sięgającym nawet Włodzimierza Wołyńskiego.

Tradycje flisackie były związane są z handlowym charakterem miasta. Pierwotnie flis oznaczał uprawianie żeglugi śródlądowej na statkach i łodziach. Toteż flisakami byli kupcy korzystający z tych środków transportu. Równolegle z tradycją flisaczą rozwijał się w Toruniu spływ drewna powiązanego w tratwy. Była to tzw. orylka, a ludzi zajmujących się nią nazywano orylami. Spław drewna bezpośrednio na rzece był na tyle ważną dziedziną handlu krzyżackiego, polskiego i pruskiego, że utrzymał się w naszym mieście aż do czasów II wojny światowej.

Ilość drewna, jaka przechodziła w pobliżu miasta przez Wisłę, była olbrzymia. W 1903 r. wybudowano na toruńskim wiślanym nabrzeżu port do przeładunku i przechowywania drewna o powierzchni 66 ha (można było w nim przechować 110 tys. m sześc. drewna). Drewno spławiane przez flisaków było transportowane w różnych czasach w kierunku północnym lub zachodnim. Docierało więc nie tylko do Gdańska, gdyż w XIX wieku po wybudowaniu Kanału Bydgoskiego Toruń stał się częścią pruskiego systemu wodnego, który pozwalał na spławianie drewna do Szczecina, a potem do Berlina. Ocenia się, że flisaczy transport drewna Wisłą przez Toruń osiągnął największy poziom w latach 1910-1912 oraz podczas I wojny światowej.

Ze względu na to, że od 1826 r. w Toruniu działał główny urząd celny, flisacy musieli zatrzymywać się w mieście w oczekiwaniu na przyjęcie i oclenie swojego towaru. To zdecydowało o krystalizowaniu się w obrębie miasta folkloru flisackiego. Flisacy stali się licznymi i widocznymi gośćmi miasta, które było metą ich długiej, rzecznej wędrówki z terenów zaboru rosyjskiego i austriackiego. Drewno dostarczone przez flisaków z tych ziem do toruńskiego portu drzewnego było przejmowane przez tutejszych flisaków. Docierało ono do Torunia z rejonów położonych nie tylko nad Wisłą, ale także Bugiem, Narwią, Drwęcą, Sanem czy małą Tanwią w Małopolsce, nad którą położona była wieś Ulanów słynąca z dostarczania najlepszych flisaków polskich, zwłaszcza zaś przywódców drużyn flisaczych.

Parający się flisem podtoruńscy wodniacy najczęściej mieszkali w pobliskiej Złotorii i Kaszczorku. Obie te wioski leżały w pobliżu ujścia Drwęcy do Wisły i to decydowało o ich roli w handlu flisaczym (w Złotorii cło pobierano w komorze celnej już w XIV wieku). Toruńscy flisacy mieszkali głównie w nadwiślańskiej osadzie Rybaki.

Spływ drewna na długim dystansie był wielką sztuką. Flisacy łączyli 8-12 pni drewna w tzw. tablice lub tafle. Ich szerokość dostosowywano do rzeki, po której tablice miały płynąć. Wiślane tablice osiągały 5-10 m szerokości. Łączyły je poprzeczne bale zwane klistrami. Szereg połączonych tablic (tzw. pas) mógł mieć nawet 120 m długości. Wisła pozwalała na łączenie pasów wszerz i dlatego na rzece mogły pojawiać się olbrzymie zestawy pasów o szerokości nawet 60 m. Na czele pasa znajdowała się głowa, ostatnią tratwę nazywano colem. Spławiane drewno było ogólnie nazywane lasem. Toruń natomiast był dla wielu flisaków palem, czyli miejscem docelowym spływu. Szefa jednego transportu nazywano retmanem, który dowodził grupą flisaków. Ze względu na to, że flis jednego transportu drewna trwał niejednokrotnie bardzo długo, flisacy budowali na swoich pasach słomiane zadaszenia i budki noclegowe. Flis mógł odbywać się od wczesnej wiosny, kiedy Wisła uwalniała się od zimowej kry, a kończył późną jesienią.

Do toruńskiej tradycji flisaczej należał zasłużony odpoczynek w mieście Kopernika załóg po kilkutygodniowym pobycie na rzece. W Toruniu odbywały się z reguły ceremonie pasowania młodych fryców na prawdziwych flisaków. Miejscem ich tradycyjnych spotkań była nieistniejąca flisacka gospoda „Pod Turkiem” na Rynku Staromiejskim. Od momentu wybudowania na toruńskim rynku w 1853 r. pomnika Mikołaja Kopernika, stał się on ulubionym miejscem spotkań i wypoczynku flisaków.

 


Mikołaj Kopernik
Toruński gotyk
Toruńskie pierniki
Uniwersytet Mikołaja Kopernika
Krzyżacy - założyciele Torunia
Toruński Flisak
Toruński anioł
Wiślana panorama Torunia

Pomnik: Toruński Flisak

Najczęściej czytane aktualności

  • Stacja przesiadkowa przy pl. Rapackiego
    MZK
    Niemal 130 lat temu, 16 maja 1891 roku, na ulice Torunia wyjechały pierwsze konne tramwaje. Zajezdnię tramwajową wyposażono wówczas w warsztaty do konserwacji i remontu wozów oraz w stajnie dla koni.
  • Na zdjęciu kamienice przy ul. Rynek Staromiejski 26 i 27
    Miasto
    W miejscu łączącym Rynek Staromiejski z ul. Chełmińską odremontowane zostały zabytkowe kamienice.
  • Grafika rządowa informująca o możliwości zapisów na szczepienie dla osób, które ukończyły 18 lat
    Koronawirus, Miasto
    Od 9 maja 2021 roku na szczepienia przeciw COVID-19 mogą rejestrować się osoby urodzone w latach 2000-2003.
  • Grafika epidemiczna dla Torunia
    Koronawirus, Miasto
    W Toruniu w ciągu ostatniej doby potwierdzono 6 przypadków zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2. Nikt nie zmarł z powodu COVID-19.
  • Na zdjęciu zbliżenie na strzykawkę ze szczepionką podczas podawania zastrzyku - widać ramię i wkłutą igłę
    Koronawirus, Miasto
    Od 17 maja 2021 roku zostanie skrócony czas oczekiwania na druga dawkę szczepionki – poinformował Michał Dworczyk z Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.
  • Zdjęcie pokazuje zarys działki przy ul. Sieradzkiej, która została wystawiona na sprzedaż
    Biznes, Miasto
    Ciekawa pozycja w miejskiej ofercie inwestycyjnej. Na sprzedaż został wystawiony teren pod usługi przy ul. Sieradzkiej 21 w sąsiedztwie drogi krajowej nr 80 i węzła autostradowego A1.
  • Toruń uplasował się na 4. miejscu w przeliczeniu liczby ścieżek rowerowych na mieszkańca – takie są wyniki rankingu opracowanego przez Holidu, wyszukiwarkę apartamentów i domów wakacyjnych.
  • W Toruniu w ciągu ostatniej doby potwierdzono 26 przypadków zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2. W wyniku chorób współistniejących COVID-19 zmarła jedna osoba.
  • W czwartek 13 maja 2021 roku o godz. 10:00 rozpocznie się 30. sesja Rady Miasta Torunia. Obrady odbędą się w trybie zdalnym i będą transmitowane w BIP-ie i serwisie YouTube.
  • Do 14 maja przedłużony został nabór zgłoszeń do udziału w warsztatach "Per YUFE ad astra" organizowanych przez Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu.
  • 12 maja w TVP Sport zostanie pokazana Gala Łyżwiarska, zarejestrowana w Toruniu 8 maja 2021 r. na lodowisku Tor-Tor. Najlepsi toruńscy zawodnicy Natalia Kaliszek i Maksym Spodyriev otrzymali z rąk prezydenta Michała Zaleskiego akty przyznania stypendiów sportowych za zdobycie kwalifikacji olimpijskiej do Pekinu.
  • 8 maja, w 76. rocznicę zakończenia II wojny światowej w Polsce i Europie, delegacja miasta złożyła wiązanki kwiatów w toruńskich miejscach upamiętnienia jej ofiar.
  • Wiosna to zdaniem wielu najpiękniejsza pora roku w Toruniu. Miasto tonie w świeżej zieleni i barwach tysięcy wiosennych kwiatów.
  • 14-16 maja 2021 r. zapraszamy torunian i turystów na oficjalną inaugurację sezonu turystycznego w naszym mieście. Będzie okazja do obejrzenia atrakcji mniej znanych lub niedostępnych na co dzień.