Mury obronne | www.torun.pl

Serduszko w kolorze ukraińskiej flagi - niebieski i żółty, poziomy pas.

Flaga Unii Europejskiej. Żółte gwiazdki ułożone w okrąg na niebieskim tle. Pod flagą napis Unia Europejska.

Turystyka

Mury obronne

Mury obronne

Początek budowy murów miejskich w Toruniu sięga lat sześćdziesiątych XIII wieku. Bogacące się miasto handlowe i ważny ośrodek wojskowo-administracyjny państwa krzyżackiego został otoczony systemem ceglanych murów baszt, bram i fos, z których wiele można oglądać do dzisiaj.

Do średniowiecznego Starego Miasta Torunia prowadziło 8 bram: od strony Wisły - Klasztorna, Żeglarska, Łazienna i Mostowa, od wschodu, czyli od strony Nowego Miasta Torunia - Paulińska i Kotlarska, od zachodu Brama Starotoruńska (okolice dzisiejszego skrzyżowania ulic Pod Krzywą Wieżą i Kopernika), a od północy Chełmińska (na wysokości skrzyżowania ul. Chełmińskiej z Fosą Staromiejską).

W systemie murów obronnych starego Torunia na uwagę zasługuje też kilka baszt obronnych o oryginalnych nazwach: Koci Łeb, Gołębnik, Monstrancja, a także Krzywa Wieża - odchylona od pionu o 1,4 m.

Obwarowania Nowego Miasta Torunia były znacznie skromniejsze - od strony południowo-wschodniej wznosiły się mury i Brama św. Jakuba, a głównym wjazdem do miasta od wschodu była Brama św. Katarzyny (skrzyżowanie dzisiejszej ul. Św. Katarzyny i ul. Szumana).

Do dzisiaj spośród średniowiecznych, toruńskich bram zachowały się trzy: Klasztorna - której nazwa pochodzi od nieistniejącego klasztoru i kościoła p.w. Ducha Św., Brama Żeglarska - Toruń był przez wiele stuleci portem wiślanym - i Mostowa, upamiętniająca swą nazwą istnienie w tym miejscu XV-wiecznego, drewnianego mostu na Wiśle, spalonego w 1877 r. Natomiast bramy Paulińska, Kotlarska, Starotoruńska, Chełmińska, św. Katarzyny i św. Jakuba zostały wraz z przyległymi murami rozebrane w XIX w.

Drugi etap fortyfikowania rozpoczął się w 1629 r., kiedy podjęto budowę nowoczesnych, ziemnych fortyfikacji bastionowych poza ówczesnymi murami miasta. Dziś łącznie z umocnieniami średniowiecznymi tworzą one tzw. pierścień wewnętrzny fortyfikacji Torunia, którego pozostałości widać wśród zieleni miejskiej. Przez blisko trzy wieki umocnienia te stanowiły główną siłę obronną - były wielokrotnie bronione i zdobywane, przebudowywane i wzmacniane przez Polaków, Szwedów, Francuzów, Rosjan i Prusaków. Najbardziej ucierpiały podczas wojen napoleońskich, dlatego od 1818 r. do 1864 r. Prusacy - uznając strategiczne znaczenie twierdzy nadgranicznej - sukcesywnie je rekonstruowali i rozbudowywali. W tym okresie powstały m.in.: Fort św. Jakuba przy ul. gen. J. Sowińskiego (ok. 1830), Przyczółek Mostowy (na południe od dzisiejszego Dworca Głównego PKP – 1824-1840) oraz - w związku z powstaniem linii kolejowej do Warszawy - Fort Kolejowy (1863).

W kolejnych dziesięcioleciach liczne wynalazki militarne: proch bezdymny, kruszące materiały wybuchowe, stalowa lufa gwintowana i działa o wiele większym zasięgu i celności, wymusiły na projektantach stworzenie nowej koncepcji obronnej. Odstąpiono od budowy ciągłych obwałowań liniowych na rzecz samodzielnych fortów - obiektów oddalonych od siebie, rozrzuconych pierścieniem w promieniu 3 - 4 km od bronionego centrum. Szybko okazało się ceglane konstrukcje są nieodporne na nowe rodzaje amunicji, dlatego rozpoczęto ich wzmacnianie i zagęszczanie nowymi stanowiskami międzypolowymi.

Według tego modelu została zbudowana Twierdza Toruń, czyli zewnętrzny pierścień fortyfikacji - jeden z potężniejszych zespołów obiektów militarnych w Polsce i Europie. Decyzję o nowoczesnym ufortyfikowaniu Torunia Prusacy podjęli po wygranej wojnie z Francją, w obliczu pogarszających się stosunków z Rosją. Toruń miał doskonałe położenie strategiczno-operacyjne - leżał w pobliżu granicy z Rosją i był miejscem przeprawy kolejowo-drogowej przez wielką rzekę. Prace projektowe i przygotowawcze trwały pięć lat. Budowa rozpoczęła się w 1877 r. i była prowadzona etapami aż do wybuchu pierwszej wojny światowej. Najpierw zaprojektowano siedem fortów głównych, jeden fort pośredni i jedną wielką baterię. Jednak już po kilku latach, w związku z szybkim rozwojem artylerii obiekty te stały się przestarzałe i znacznie większe pieniądze niż budowa, pochłonęło ich wzmocnienie i modernizacja oraz dobudowanie kolejnych fortów pośrednich, przeznaczonych dla piechoty. W sumie do pierwszej wojny światowej w dzisiejszych granicach administracyjnych Torunia powstało ok. 200 obiektów fortecznych, z których do dzisiaj zachowało się prawie 150.

Wśród nich jest kilkanaście potężnych fortów, które otoczyły miasto pierścieniem długości około 22,5 km. Toruńska twierdza kosztowała cesarstwo niemieckie 60 mln marek i nigdy nie sprawdziła się w boju. Być może jednak dzięki jej odstraszającej sile Toruń ocalał z dwóch wielkich wojen XX w. bez większych strat

Najczęściej czytane aktualności

  • Biurowiec przy ul. Olsztyńskiej - wizualizacja
    Biznes, Miasto
    Jest już prawomocne pozwolenie na budowę pierwszego z dwóch biurowców w rejonie ul. Olsztyńskiej. Dokument wydał Wydział Architektury i Budownictwa UMT, co oznacza, że inwestor współpracujący z Centrum Wsparcia Biznesu może rozpoczynać prace budowlane.
  • Zastępca prezydenta Rafał Pietrucień na Zlocie Mercedesów
    Miasto, Sport
    Kilkuset fanów mercedesów odwiedziło Toruń 19 maja 2024 r. W MotoParku przy ul. Łukasiewicza 66 odbył się Ogólnopolski Zlot Mercedes-Benz.
  • Miasto
    Toruńskie Centrum Zarządzania Kryzysowego informuje o gwałtownych wzrostach stanów wody na małych ciekach wodnych i strumieniach na terenie Torunia i powiatu toruńskiego.
  • Miasto
    - W poniedziałek 20 maja 2024 r. od godz. 12:00 do północy na terenie miasta Toruń i powiatu toruńskiego prognozowane są miejscami burze, którym będą towarzyszyć silne opady deszczu od 35 mm do 50 mm oraz porywy wiatru do 70 km/h - informuje Toruńskie Centrum Zarządzania Kryzysowego.
  • Na zdjęciu: zawodnicy HK Pomorzanin Toruń na zielonej murawie boiska
    Miasto, Sport
    Laskarze HK Pomorzanin Toruń wracają z rozgrywanego w Chorwacji Euro Hockey Club Trophy II z brązowym medalem.
  • Dziecko na rowerku na Motoarenie
    Sport
    246 uczestników stanęło 19 maja 2024 r. na starcie zawodów rowerkowych dla dzieci na Motoarenie.
  • Kilkuset fanów mercedesów odwiedziło Toruń 19 maja 2024 r. W MotoParku przy ul. Łukasiewicza 66 odbył się Ogólnopolski Zlot Mercedes-Benz.
  • 246 uczestników stanęło 19 maja 2024 r. na starcie zawodów rowerkowych dla dzieci na Motoarenie.
  • Atrakcją pierwszej w tym roku Toruńskiej Nocy Muzeów była wystawa pt. „Autobusem i tramwajem po dawnym Toruniu”, przygotowana przez Muzeum Okręgowe w Toruniu, Miejski Zakład Komunikacji i Toruński Klubu Miłośników Komunikacji Miejskiej.
  • Na niedzielę 19 maja 2024 r. meteorolodzy zapowiadają w Toruniu i powiecie silne porywy wiatru, burze, a nawet grad.
  • Po raz 12. Zespół Szkół nr 19 zorganizował piknik dla swoich uczniów i ich rodzin. Atrakcji było co nie miara!
  • 18 maja 2024 r. w hali w hali sportowej ZSPS i VIII LO przy ul. Grunwaldzkiej rozpoczął się III Międzynarodowy Turniej Szermierczy „Złoty Piernik” w szpadzie dziewcząt i chłopców. Zawody potrwają do 19 maja.
  • 80 ceramicznych maków w 80. rocznicę bitwy pod Monte Cassino – tak Toruń uczcił wielki czyn polskich żołnierzy w czasie II wojny światowej.
  • W ramach podróży studyjnej attache wojskowi w Polsce odwiedzili Toruń. W kolacji wydanej przez Departament Wojskowych Spraw Zagranicznych MON udział wziął prezydent Paweł Gulewski.