Mury obronne | www.torun.pl

Turystyka

Mury obronne

Mury obronne

Początek budowy murów miejskich w Toruniu sięga lat sześćdziesiątych XIII wieku. Bogacące się miasto handlowe i ważny ośrodek wojskowo-administracyjny państwa krzyżackiego został otoczony systemem ceglanych murów baszt, bram i fos, z których wiele można oglądać do dzisiaj.

Do średniowiecznego Starego Miasta Torunia prowadziło 8 bram: od strony Wisły - Klasztorna, Żeglarska, Łazienna i Mostowa, od wschodu, czyli od strony Nowego Miasta Torunia - Paulińska i Kotlarska, od zachodu Brama Starotoruńska (okolice dzisiejszego skrzyżowania ulic Pod Krzywą Wieżą i Kopernika), a od północy Chełmińska (na wysokości skrzyżowania ul. Chełmińskiej z Fosą Staromiejską).

W systemie murów obronnych starego Torunia na uwagę zasługuje też kilka baszt obronnych o oryginalnych nazwach: Koci Łeb, Gołębnik, Monstrancja, a także Krzywa Wieża - odchylona od pionu o 1,4 m.

Obwarowania Nowego Miasta Torunia były znacznie skromniejsze - od strony południowo-wschodniej wznosiły się mury i Brama św. Jakuba, a głównym wjazdem do miasta od wschodu była Brama św. Katarzyny (skrzyżowanie dzisiejszej ul. Św. Katarzyny i ul. Szumana).

Do dzisiaj spośród średniowiecznych, toruńskich bram zachowały się trzy: Klasztorna - której nazwa pochodzi od nieistniejącego klasztoru i kościoła p.w. Ducha Św., Brama Żeglarska - Toruń był przez wiele stuleci portem wiślanym - i Mostowa, upamiętniająca swą nazwą istnienie w tym miejscu XV-wiecznego, drewnianego mostu na Wiśle, spalonego w 1877 r. Natomiast bramy Paulińska, Kotlarska, Starotoruńska, Chełmińska, św. Katarzyny i św. Jakuba zostały wraz z przyległymi murami rozebrane w XIX w.

Drugi etap fortyfikowania rozpoczął się w 1629 r., kiedy podjęto budowę nowoczesnych, ziemnych fortyfikacji bastionowych poza ówczesnymi murami miasta. Dziś łącznie z umocnieniami średniowiecznymi tworzą one tzw. pierścień wewnętrzny fortyfikacji Torunia, którego pozostałości widać wśród zieleni miejskiej. Przez blisko trzy wieki umocnienia te stanowiły główną siłę obronną - były wielokrotnie bronione i zdobywane, przebudowywane i wzmacniane przez Polaków, Szwedów, Francuzów, Rosjan i Prusaków. Najbardziej ucierpiały podczas wojen napoleońskich, dlatego od 1818 r. do 1864 r. Prusacy - uznając strategiczne znaczenie twierdzy nadgranicznej - sukcesywnie je rekonstruowali i rozbudowywali. W tym okresie powstały m.in.: Fort św. Jakuba przy ul. gen. J. Sowińskiego (ok. 1830), Przyczółek Mostowy (na południe od dzisiejszego Dworca Głównego PKP – 1824-1840) oraz - w związku z powstaniem linii kolejowej do Warszawy - Fort Kolejowy (1863).

W kolejnych dziesięcioleciach liczne wynalazki militarne: proch bezdymny, kruszące materiały wybuchowe, stalowa lufa gwintowana i działa o wiele większym zasięgu i celności, wymusiły na projektantach stworzenie nowej koncepcji obronnej. Odstąpiono od budowy ciągłych obwałowań liniowych na rzecz samodzielnych fortów - obiektów oddalonych od siebie, rozrzuconych pierścieniem w promieniu 3 - 4 km od bronionego centrum. Szybko okazało się ceglane konstrukcje są nieodporne na nowe rodzaje amunicji, dlatego rozpoczęto ich wzmacnianie i zagęszczanie nowymi stanowiskami międzypolowymi.

Według tego modelu została zbudowana Twierdza Toruń, czyli zewnętrzny pierścień fortyfikacji - jeden z potężniejszych zespołów obiektów militarnych w Polsce i Europie. Decyzję o nowoczesnym ufortyfikowaniu Torunia Prusacy podjęli po wygranej wojnie z Francją, w obliczu pogarszających się stosunków z Rosją. Toruń miał doskonałe położenie strategiczno-operacyjne - leżał w pobliżu granicy z Rosją i był miejscem przeprawy kolejowo-drogowej przez wielką rzekę. Prace projektowe i przygotowawcze trwały pięć lat. Budowa rozpoczęła się w 1877 r. i była prowadzona etapami aż do wybuchu pierwszej wojny światowej. Najpierw zaprojektowano siedem fortów głównych, jeden fort pośredni i jedną wielką baterię. Jednak już po kilku latach, w związku z szybkim rozwojem artylerii obiekty te stały się przestarzałe i znacznie większe pieniądze niż budowa, pochłonęło ich wzmocnienie i modernizacja oraz dobudowanie kolejnych fortów pośrednich, przeznaczonych dla piechoty. W sumie do pierwszej wojny światowej w dzisiejszych granicach administracyjnych Torunia powstało ok. 200 obiektów fortecznych, z których do dzisiaj zachowało się prawie 150.

Wśród nich jest kilkanaście potężnych fortów, które otoczyły miasto pierścieniem długości około 22,5 km. Toruńska twierdza kosztowała cesarstwo niemieckie 60 mln marek i nigdy nie sprawdziła się w boju. Być może jednak dzięki jej odstraszającej sile Toruń ocalał z dwóch wielkich wojen XX w. bez większych strat

Najczęściej czytane aktualności

  • Stacja przesiadkowa przy pl. Rapackiego
    MZK
    Niemal 130 lat temu, 16 maja 1891 roku, na ulice Torunia wyjechały pierwsze konne tramwaje. Zajezdnię tramwajową wyposażono wówczas w warsztaty do konserwacji i remontu wozów oraz w stajnie dla koni.
  • Na zdjęciu kamienice przy ul. Rynek Staromiejski 26 i 27
    Miasto
    W miejscu łączącym Rynek Staromiejski z ul. Chełmińską odremontowane zostały zabytkowe kamienice.
  • Grafika rządowa informująca o możliwości zapisów na szczepienie dla osób, które ukończyły 18 lat
    Koronawirus, Miasto
    Od 9 maja 2021 roku na szczepienia przeciw COVID-19 mogą rejestrować się osoby urodzone w latach 2000-2003.
  • Grafika epidemiczna dla Torunia
    Koronawirus, Miasto
    W Toruniu w ciągu ostatniej doby potwierdzono 6 przypadków zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2. Nikt nie zmarł z powodu COVID-19.
  • Na zdjęciu zbliżenie na strzykawkę ze szczepionką podczas podawania zastrzyku - widać ramię i wkłutą igłę
    Koronawirus, Miasto
    Od 17 maja 2021 roku zostanie skrócony czas oczekiwania na druga dawkę szczepionki – poinformował Michał Dworczyk z Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.
  • Zdjęcie pokazuje zarys działki przy ul. Sieradzkiej, która została wystawiona na sprzedaż
    Biznes, Miasto
    Ciekawa pozycja w miejskiej ofercie inwestycyjnej. Na sprzedaż został wystawiony teren pod usługi przy ul. Sieradzkiej 21 w sąsiedztwie drogi krajowej nr 80 i węzła autostradowego A1.
  • Toruń uplasował się na 4. miejscu w przeliczeniu liczby ścieżek rowerowych na mieszkańca – takie są wyniki rankingu opracowanego przez Holidu, wyszukiwarkę apartamentów i domów wakacyjnych.
  • W Toruniu w ciągu ostatniej doby potwierdzono 26 przypadków zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2. W wyniku chorób współistniejących COVID-19 zmarła jedna osoba.
  • W czwartek 13 maja 2021 roku o godz. 10:00 rozpocznie się 30. sesja Rady Miasta Torunia. Obrady odbędą się w trybie zdalnym i będą transmitowane w BIP-ie i serwisie YouTube.
  • Do 14 maja przedłużony został nabór zgłoszeń do udziału w warsztatach "Per YUFE ad astra" organizowanych przez Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu.
  • 12 maja w TVP Sport zostanie pokazana Gala Łyżwiarska, zarejestrowana w Toruniu 8 maja 2021 r. na lodowisku Tor-Tor. Najlepsi toruńscy zawodnicy Natalia Kaliszek i Maksym Spodyriev otrzymali z rąk prezydenta Michała Zaleskiego akty przyznania stypendiów sportowych za zdobycie kwalifikacji olimpijskiej do Pekinu.
  • 8 maja, w 76. rocznicę zakończenia II wojny światowej w Polsce i Europie, delegacja miasta złożyła wiązanki kwiatów w toruńskich miejscach upamiętnienia jej ofiar.
  • Wiosna to zdaniem wielu najpiękniejsza pora roku w Toruniu. Miasto tonie w świeżej zieleni i barwach tysięcy wiosennych kwiatów.
  • 14-16 maja 2021 r. zapraszamy torunian i turystów na oficjalną inaugurację sezonu turystycznego w naszym mieście. Będzie okazja do obejrzenia atrakcji mniej znanych lub niedostępnych na co dzień.