Mury obronne | www.torun.pl

Turystyka

Mury obronne

Mury obronne

Początek budowy murów miejskich w Toruniu sięga lat sześćdziesiątych XIII wieku. Bogacące się miasto handlowe i ważny ośrodek wojskowo-administracyjny państwa krzyżackiego został otoczony systemem ceglanych murów baszt, bram i fos, z których wiele można oglądać do dzisiaj.

Do średniowiecznego Starego Miasta Torunia prowadziło 8 bram: od strony Wisły - Klasztorna, Żeglarska, Łazienna i Mostowa, od wschodu, czyli od strony Nowego Miasta Torunia - Paulińska i Kotlarska, od zachodu Brama Starotoruńska (okolice dzisiejszego skrzyżowania ulic Pod Krzywą Wieżą i Kopernika), a od północy Chełmińska (na wysokości skrzyżowania ul. Chełmińskiej z Fosą Staromiejską).

W systemie murów obronnych starego Torunia na uwagę zasługuje też kilka baszt obronnych o oryginalnych nazwach: Koci Łeb, Gołębnik, Monstrancja, a także Krzywa Wieża - odchylona od pionu o 1,4 m.

Obwarowania Nowego Miasta Torunia były znacznie skromniejsze - od strony południowo-wschodniej wznosiły się mury i Brama św. Jakuba, a głównym wjazdem do miasta od wschodu była Brama św. Katarzyny (skrzyżowanie dzisiejszej ul. Św. Katarzyny i ul. Szumana).

Do dzisiaj spośród średniowiecznych, toruńskich bram zachowały się trzy: Klasztorna - której nazwa pochodzi od nieistniejącego klasztoru i kościoła p.w. Ducha Św., Brama Żeglarska - Toruń był przez wiele stuleci portem wiślanym - i Mostowa, upamiętniająca swą nazwą istnienie w tym miejscu XV-wiecznego, drewnianego mostu na Wiśle, spalonego w 1877 r. Natomiast bramy Paulińska, Kotlarska, Starotoruńska, Chełmińska, św. Katarzyny i św. Jakuba zostały wraz z przyległymi murami rozebrane w XIX w.

Drugi etap fortyfikowania rozpoczął się w 1629 r., kiedy podjęto budowę nowoczesnych, ziemnych fortyfikacji bastionowych poza ówczesnymi murami miasta. Dziś łącznie z umocnieniami średniowiecznymi tworzą one tzw. pierścień wewnętrzny fortyfikacji Torunia, którego pozostałości widać wśród zieleni miejskiej. Przez blisko trzy wieki umocnienia te stanowiły główną siłę obronną - były wielokrotnie bronione i zdobywane, przebudowywane i wzmacniane przez Polaków, Szwedów, Francuzów, Rosjan i Prusaków. Najbardziej ucierpiały podczas wojen napoleońskich, dlatego od 1818 r. do 1864 r. Prusacy - uznając strategiczne znaczenie twierdzy nadgranicznej - sukcesywnie je rekonstruowali i rozbudowywali. W tym okresie powstały m.in.: Fort św. Jakuba przy ul. gen. J. Sowińskiego (ok. 1830), Przyczółek Mostowy (na południe od dzisiejszego Dworca Głównego PKP – 1824-1840) oraz - w związku z powstaniem linii kolejowej do Warszawy - Fort Kolejowy (1863).

W kolejnych dziesięcioleciach liczne wynalazki militarne: proch bezdymny, kruszące materiały wybuchowe, stalowa lufa gwintowana i działa o wiele większym zasięgu i celności, wymusiły na projektantach stworzenie nowej koncepcji obronnej. Odstąpiono od budowy ciągłych obwałowań liniowych na rzecz samodzielnych fortów - obiektów oddalonych od siebie, rozrzuconych pierścieniem w promieniu 3 - 4 km od bronionego centrum. Szybko okazało się ceglane konstrukcje są nieodporne na nowe rodzaje amunicji, dlatego rozpoczęto ich wzmacnianie i zagęszczanie nowymi stanowiskami międzypolowymi.

Według tego modelu została zbudowana Twierdza Toruń, czyli zewnętrzny pierścień fortyfikacji - jeden z potężniejszych zespołów obiektów militarnych w Polsce i Europie. Decyzję o nowoczesnym ufortyfikowaniu Torunia Prusacy podjęli po wygranej wojnie z Francją, w obliczu pogarszających się stosunków z Rosją. Toruń miał doskonałe położenie strategiczno-operacyjne - leżał w pobliżu granicy z Rosją i był miejscem przeprawy kolejowo-drogowej przez wielką rzekę. Prace projektowe i przygotowawcze trwały pięć lat. Budowa rozpoczęła się w 1877 r. i była prowadzona etapami aż do wybuchu pierwszej wojny światowej. Najpierw zaprojektowano siedem fortów głównych, jeden fort pośredni i jedną wielką baterię. Jednak już po kilku latach, w związku z szybkim rozwojem artylerii obiekty te stały się przestarzałe i znacznie większe pieniądze niż budowa, pochłonęło ich wzmocnienie i modernizacja oraz dobudowanie kolejnych fortów pośrednich, przeznaczonych dla piechoty. W sumie do pierwszej wojny światowej w dzisiejszych granicach administracyjnych Torunia powstało ok. 200 obiektów fortecznych, z których do dzisiaj zachowało się prawie 150.

Wśród nich jest kilkanaście potężnych fortów, które otoczyły miasto pierścieniem długości około 22,5 km. Toruńska twierdza kosztowała cesarstwo niemieckie 60 mln marek i nigdy nie sprawdziła się w boju. Być może jednak dzięki jej odstraszającej sile Toruń ocalał z dwóch wielkich wojen XX w. bez większych strat

Najczęściej czytane aktualności

  • grafika nt. obowiązku noszenia maseczki
    Koronawirus
    Od 27 lutego usta i nos obowiązkowo będzie trzeba zakrywać maseczką. Nie będzie można już stosować do tego celu szalików, kominów, chust, bandan ani przyłbic. Taką informację przekazał podczas konferencji prasowej 24 lutego 2021 r. minister zdrowia Adam Niedzielski.
  • Na zdjęciu: pchnięcie kulą wykonuje Konrad Bukowiecki
    Miasto, Sport
    45 osób liczy reprezentacja Polski, która w czwartek 4 marca 2021 r. rozpocznie walkę podczas halowych mistrzostw Europy w Toruniu.
  • Na zdjęciu widok z lotu ptaka na działkę przy ul. Poznańskiej
    Biznes, Miasto
    Dobrze zlokalizowana miejska działka inwestycyjna pójdzie pod młotek 9 marca 2021 roku. Teren pod usługi jest zlokalizowany przy Poznańskiej 118 w sąsiedztwie stacji paliw.
  • Na zdjęciu: grafika z danymi epidemicznymi
    Koronawirus
    W Toruniu w ciągu ostatniej doby wykryto 104 potwierdzone przypadki zakażenia koronawirusem. 13 osób zmarło, w tym 12 przez choroby współistniejące z zakażeniem SARS-CoV-2. W całym kraju odnotowano największy dzienny przyrost zakażeń od ponad dwóch miesięcy.
  • Mecz hokejowy
    Miasto, Sport
    Rozstrzygnięty został pierwszy etap konkursu na rozwój sportu dzieci i młodzieży uzdolnionej sportowo. Dotacje trafią do 56 toruńskich klubów sportowych.
  • Wystawa zdjęć z wydarzeń lekkoatletycznych, jakie odbywały się w Toruniu. W tle ściana Ratusza Staromiejskiego
    Miasto, Sport
    W dniach 5-7 marca 2021 roku w Toruniu odbędą się 36. Halowe Mistrzostwa Europy w Lekkiej Atletyce.
  • Wojewoda Kujawsko-Pomorski Mikołaj Bogdanowicz polecił dyrekcji Specjalistycznego Szpitala Miejskiego w Toruniu zabezpieczenie łóżek dla pacjentów z podejrzeniem zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2 oraz chorych na COVID-19.
  • Prezydent Miasta Torunia przyznał nagrody dla zawodników i trenerów, którzy w 2020 r. osiągnęli znaczące wyniki sportowe na arenach krajowych i międzynarodowych.
  • Z okazji Światowego Dnia Architektury Informacji Uniwersytet Mikołaja Kopernika organizuje 2-28 lutego 2021 r. po raz trzeci Międzynarodową Konferencję Naukową WIAD21. Wydarzenie objął patronatem prezydent Torunia Michał Zaleski.
  • Nowoczesny, zintegrowany węzeł przesiadkowy na al. św. Jana Pawła II zostanie oddany do użytku o godz. 10.00 w sobotę 27 lutego 2021 r. Dzięki niemu pasażerowie będą mogli zmieniać środki transportu publicznego w ramach jednej platformy przesiadkowej. To wygodne rozwiązanie, zwłaszcza dla osób starszych i niepełnosprawnych. Dotychczasowe...
  • W ciągu ostatniej doby w Toruniu wykryto 73 zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2. Dwie osoby zmarły w wyniku chorób współistniejących z zakażeniem.
  • 22 lutego 2021 roku w Dzienniku Ustaw opublikowano Rozporządzenie Rady Ministrów wprowadzające zmiany nakazów i zakazów obowiązujących podczas pandemii COVID-19.
  • Poranny zapach świeżego chleba na zakwasie, mocna czarna kawa i coś słodkiego. Wielu torunian właśnie tak zaczyna swój dzień. O to, by nie zabrakło nam chleba naszego powszedniego, dba w Toruniu od kilku pokoleń rodzina Bartkowskich, która na Podgórzu prowadzi swoją piekarnię. Poznajcie Karola Bartkowskiego, który w kolejnym odcinku cyklu „Tak się...
  • We wtorek 23 lutego 2021 r. od godziny 10:00 ruszają prace naprawcze na ul. Olsztyńskiej. Apelujemy o ostrożność.