Toruński flisak | www.torun.pl

Turystyka

Toruński flisak

Ze względu na swoje położenie nad Wisłą, przygraniczny charakter i kontakty z licznymi miastami naszego kontynentu Toruń od początku swego istnienia w XIII wieku odgrywał ważną rolę w handlu europejskim. Częścią handlowego profilu miasta jest tradycja flisacza.

Pomnik toruńskiego Flisaka

Do dziś o związanej z Toruniem tradycji flisackiej przypomina jedna z najsłynniejszych legend toruńskich o flisaku grającym na skrzypcach, któremu udało się w trakcie plagi żab wyprowadzić tysiące płazów z miasta. Na cześć tego bohatera w 1914 r. w Toruniu powstał pomnik flisaka. Obecnie pomnik-fontanna toruńskiego flisaka otoczonego gromadą żab stoi przy południowo-zachodnim narożniku Ratusza Staromiejskiego.

Toruń - historyczne centrum flisu polskiego
Toruń w średniowieczu doskonale spełniał rolę miasta składowego. Aktywna wymiana z europejskimi miastami hanzeatyckimi zapewniała dostawy do miasta towarów zamorskich, które docierały tutaj głównie Wisłą z Gdańska. Polscy kupcy natomiast dostarczali do Torunia głównie drewno, zboże i skóry. Dzięki uzyskaniu przez miasto w XIV wieku prawa składowego kupcy wykładali swoje towary w Toruniu przez 5 dni. Z czasem przywilej ten przejął Gdańsk, ale i tak Toruń nadal dobrze pełnił rolę pośrednika w handlu towarami spławianymi Wisłą z południowej części Polski. Znaczenie miasta wynikało z tego, że posiadało ono strategiczną przeprawę mostową przez Wisłę oraz z tego, że znajdowało się na szlaku wodnym sięgającym nawet Włodzimierza Wołyńskiego.

Tradycje flisackie były związane są z handlowym charakterem miasta. Pierwotnie flis oznaczał uprawianie żeglugi śródlądowej na statkach i łodziach. Toteż flisakami byli kupcy korzystający z tych środków transportu. Równolegle z tradycją flisaczą rozwijał się w Toruniu spływ drewna powiązanego w tratwy. Była to tzw. orylka, a ludzi zajmujących się nią nazywano orylami. Spław drewna bezpośrednio na rzece był na tyle ważną dziedziną handlu krzyżackiego, polskiego i pruskiego, że utrzymał się w naszym mieście aż do czasów II wojny światowej.

Ilość drewna, jaka przechodziła w pobliżu miasta przez Wisłę, była olbrzymia. W 1903 r. wybudowano na toruńskim wiślanym nabrzeżu port do przeładunku i przechowywania drewna o powierzchni 66 ha (można było w nim przechować 110 tys. m sześc. drewna). Drewno spławiane przez flisaków było transportowane w różnych czasach w kierunku północnym lub zachodnim. Docierało więc nie tylko do Gdańska, gdyż w XIX wieku po wybudowaniu Kanału Bydgoskiego Toruń stał się częścią pruskiego systemu wodnego, który pozwalał na spławianie drewna do Szczecina, a potem do Berlina. Ocenia się, że flisaczy transport drewna Wisłą przez Toruń osiągnął największy poziom w latach 1910-1912 oraz podczas I wojny światowej.

Ze względu na to, że od 1826 r. w Toruniu działał główny urząd celny, flisacy musieli zatrzymywać się w mieście w oczekiwaniu na przyjęcie i oclenie swojego towaru. To zdecydowało o krystalizowaniu się w obrębie miasta folkloru flisackiego. Flisacy stali się licznymi i widocznymi gośćmi miasta, które było metą ich długiej, rzecznej wędrówki z terenów zaboru rosyjskiego i austriackiego. Drewno dostarczone przez flisaków z tych ziem do toruńskiego portu drzewnego było przejmowane przez tutejszych flisaków. Docierało ono do Torunia z rejonów położonych nie tylko nad Wisłą, ale także Bugiem, Narwią, Drwęcą, Sanem czy małą Tanwią w Małopolsce, nad którą położona była wieś Ulanów słynąca z dostarczania najlepszych flisaków polskich, zwłaszcza zaś przywódców drużyn flisaczych.

Parający się flisem podtoruńscy wodniacy najczęściej mieszkali w pobliskiej Złotorii i Kaszczorku. Obie te wioski leżały w pobliżu ujścia Drwęcy do Wisły i to decydowało o ich roli w handlu flisaczym (w Złotorii cło pobierano w komorze celnej już w XIV wieku). Toruńscy flisacy mieszkali głównie w nadwiślańskiej osadzie Rybaki.

Spływ drewna na długim dystansie był wielką sztuką. Flisacy łączyli 8-12 pni drewna w tzw. tablice lub tafle. Ich szerokość dostosowywano do rzeki, po której tablice miały płynąć. Wiślane tablice osiągały 5-10 m szerokości. Łączyły je poprzeczne bale zwane klistrami. Szereg połączonych tablic (tzw. pas) mógł mieć nawet 120 m długości. Wisła pozwalała na łączenie pasów wszerz i dlatego na rzece mogły pojawiać się olbrzymie zestawy pasów o szerokości nawet 60 m. Na czele pasa znajdowała się głowa, ostatnią tratwę nazywano colem. Spławiane drewno było ogólnie nazywane lasem. Toruń natomiast był dla wielu flisaków palem, czyli miejscem docelowym spływu. Szefa jednego transportu nazywano retmanem, który dowodził grupą flisaków. Ze względu na to, że flis jednego transportu drewna trwał niejednokrotnie bardzo długo, flisacy budowali na swoich pasach słomiane zadaszenia i budki noclegowe. Flis mógł odbywać się od wczesnej wiosny, kiedy Wisła uwalniała się od zimowej kry, a kończył późną jesienią.

Do toruńskiej tradycji flisaczej należał zasłużony odpoczynek w mieście Kopernika załóg po kilkutygodniowym pobycie na rzece. W Toruniu odbywały się z reguły ceremonie pasowania młodych fryców na prawdziwych flisaków. Miejscem ich tradycyjnych spotkań była nieistniejąca flisacka gospoda „Pod Turkiem” na Rynku Staromiejskim. Od momentu wybudowania na toruńskim rynku w 1853 r. pomnika Mikołaja Kopernika, stał się on ulubionym miejscem spotkań i wypoczynku flisaków.

 


Mikołaj Kopernik
Toruński gotyk
Toruńskie pierniki
Uniwersytet Mikołaja Kopernika
Krzyżacy - założyciele Torunia
Toruński Flisak
Toruński anioł
Wiślana panorama Torunia

Pomnik: Toruński Flisak

Najczęściej czytane aktualności

  • grafika nt. obowiązku noszenia maseczki
    Koronawirus
    Od 27 lutego usta i nos obowiązkowo będzie trzeba zakrywać maseczką. Nie będzie można już stosować do tego celu szalików, kominów, chust, bandan ani przyłbic. Taką informację przekazał podczas konferencji prasowej 24 lutego 2021 r. minister zdrowia Adam Niedzielski.
  • Na zdjęciu: pchnięcie kulą wykonuje Konrad Bukowiecki
    Miasto, Sport
    45 osób liczy reprezentacja Polski, która w czwartek 4 marca 2021 r. rozpocznie walkę podczas halowych mistrzostw Europy w Toruniu.
  • Na zdjęciu widok z lotu ptaka na działkę przy ul. Poznańskiej
    Biznes, Miasto
    Dobrze zlokalizowana miejska działka inwestycyjna pójdzie pod młotek 9 marca 2021 roku. Teren pod usługi jest zlokalizowany przy Poznańskiej 118 w sąsiedztwie stacji paliw.
  • Na zdjęciu: grafika z danymi epidemicznymi
    Koronawirus
    W Toruniu w ciągu ostatniej doby wykryto 104 potwierdzone przypadki zakażenia koronawirusem. 13 osób zmarło, w tym 12 przez choroby współistniejące z zakażeniem SARS-CoV-2. W całym kraju odnotowano największy dzienny przyrost zakażeń od ponad dwóch miesięcy.
  • Mecz hokejowy
    Miasto, Sport
    Rozstrzygnięty został pierwszy etap konkursu na rozwój sportu dzieci i młodzieży uzdolnionej sportowo. Dotacje trafią do 56 toruńskich klubów sportowych.
  • Wystawa zdjęć z wydarzeń lekkoatletycznych, jakie odbywały się w Toruniu. W tle ściana Ratusza Staromiejskiego
    Miasto, Sport
    W dniach 5-7 marca 2021 roku w Toruniu odbędą się 36. Halowe Mistrzostwa Europy w Lekkiej Atletyce.
  • Wojewoda Kujawsko-Pomorski Mikołaj Bogdanowicz polecił dyrekcji Specjalistycznego Szpitala Miejskiego w Toruniu zabezpieczenie łóżek dla pacjentów z podejrzeniem zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2 oraz chorych na COVID-19.
  • Prezydent Miasta Torunia przyznał nagrody dla zawodników i trenerów, którzy w 2020 r. osiągnęli znaczące wyniki sportowe na arenach krajowych i międzynarodowych.
  • Z okazji Światowego Dnia Architektury Informacji Uniwersytet Mikołaja Kopernika organizuje 2-28 lutego 2021 r. po raz trzeci Międzynarodową Konferencję Naukową WIAD21. Wydarzenie objął patronatem prezydent Torunia Michał Zaleski.
  • Nowoczesny, zintegrowany węzeł przesiadkowy na al. św. Jana Pawła II zostanie oddany do użytku o godz. 10.00 w sobotę 27 lutego 2021 r. Dzięki niemu pasażerowie będą mogli zmieniać środki transportu publicznego w ramach jednej platformy przesiadkowej. To wygodne rozwiązanie, zwłaszcza dla osób starszych i niepełnosprawnych. Dotychczasowe...
  • W ciągu ostatniej doby w Toruniu wykryto 73 zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2. Dwie osoby zmarły w wyniku chorób współistniejących z zakażeniem.
  • 22 lutego 2021 roku w Dzienniku Ustaw opublikowano Rozporządzenie Rady Ministrów wprowadzające zmiany nakazów i zakazów obowiązujących podczas pandemii COVID-19.
  • Poranny zapach świeżego chleba na zakwasie, mocna czarna kawa i coś słodkiego. Wielu torunian właśnie tak zaczyna swój dzień. O to, by nie zabrakło nam chleba naszego powszedniego, dba w Toruniu od kilku pokoleń rodzina Bartkowskich, która na Podgórzu prowadzi swoją piekarnię. Poznajcie Karola Bartkowskiego, który w kolejnym odcinku cyklu „Tak się...
  • We wtorek 23 lutego 2021 r. od godziny 10:00 ruszają prace naprawcze na ul. Olsztyńskiej. Apelujemy o ostrożność.