Toruński flisak | www.torun.pl

Turystyka

Toruński flisak

Ze względu na swoje położenie nad Wisłą, przygraniczny charakter i kontakty z licznymi miastami naszego kontynentu Toruń od początku swego istnienia w XIII wieku odgrywał ważną rolę w handlu europejskim. Częścią handlowego profilu miasta jest tradycja flisacza.

Pomnik toruńskiego Flisaka

Do dziś o związanej z Toruniem tradycji flisackiej przypomina jedna z najsłynniejszych legend toruńskich o flisaku grającym na skrzypcach, któremu udało się w trakcie plagi żab wyprowadzić tysiące płazów z miasta. Na cześć tego bohatera w 1914 r. w Toruniu powstał pomnik flisaka. Obecnie pomnik-fontanna toruńskiego flisaka otoczonego gromadą żab stoi przy południowo-zachodnim narożniku Ratusza Staromiejskiego.

Toruń - historyczne centrum flisu polskiego
Toruń w średniowieczu doskonale spełniał rolę miasta składowego. Aktywna wymiana z europejskimi miastami hanzeatyckimi zapewniała dostawy do miasta towarów zamorskich, które docierały tutaj głównie Wisłą z Gdańska. Polscy kupcy natomiast dostarczali do Torunia głównie drewno, zboże i skóry. Dzięki uzyskaniu przez miasto w XIV wieku prawa składowego kupcy wykładali swoje towary w Toruniu przez 5 dni. Z czasem przywilej ten przejął Gdańsk, ale i tak Toruń nadal dobrze pełnił rolę pośrednika w handlu towarami spławianymi Wisłą z południowej części Polski. Znaczenie miasta wynikało z tego, że posiadało ono strategiczną przeprawę mostową przez Wisłę oraz z tego, że znajdowało się na szlaku wodnym sięgającym nawet Włodzimierza Wołyńskiego.

Tradycje flisackie były związane są z handlowym charakterem miasta. Pierwotnie flis oznaczał uprawianie żeglugi śródlądowej na statkach i łodziach. Toteż flisakami byli kupcy korzystający z tych środków transportu. Równolegle z tradycją flisaczą rozwijał się w Toruniu spływ drewna powiązanego w tratwy. Była to tzw. orylka, a ludzi zajmujących się nią nazywano orylami. Spław drewna bezpośrednio na rzece był na tyle ważną dziedziną handlu krzyżackiego, polskiego i pruskiego, że utrzymał się w naszym mieście aż do czasów II wojny światowej.

Ilość drewna, jaka przechodziła w pobliżu miasta przez Wisłę, była olbrzymia. W 1903 r. wybudowano na toruńskim wiślanym nabrzeżu port do przeładunku i przechowywania drewna o powierzchni 66 ha (można było w nim przechować 110 tys. m sześc. drewna). Drewno spławiane przez flisaków było transportowane w różnych czasach w kierunku północnym lub zachodnim. Docierało więc nie tylko do Gdańska, gdyż w XIX wieku po wybudowaniu Kanału Bydgoskiego Toruń stał się częścią pruskiego systemu wodnego, który pozwalał na spławianie drewna do Szczecina, a potem do Berlina. Ocenia się, że flisaczy transport drewna Wisłą przez Toruń osiągnął największy poziom w latach 1910-1912 oraz podczas I wojny światowej.

Ze względu na to, że od 1826 r. w Toruniu działał główny urząd celny, flisacy musieli zatrzymywać się w mieście w oczekiwaniu na przyjęcie i oclenie swojego towaru. To zdecydowało o krystalizowaniu się w obrębie miasta folkloru flisackiego. Flisacy stali się licznymi i widocznymi gośćmi miasta, które było metą ich długiej, rzecznej wędrówki z terenów zaboru rosyjskiego i austriackiego. Drewno dostarczone przez flisaków z tych ziem do toruńskiego portu drzewnego było przejmowane przez tutejszych flisaków. Docierało ono do Torunia z rejonów położonych nie tylko nad Wisłą, ale także Bugiem, Narwią, Drwęcą, Sanem czy małą Tanwią w Małopolsce, nad którą położona była wieś Ulanów słynąca z dostarczania najlepszych flisaków polskich, zwłaszcza zaś przywódców drużyn flisaczych.

Parający się flisem podtoruńscy wodniacy najczęściej mieszkali w pobliskiej Złotorii i Kaszczorku. Obie te wioski leżały w pobliżu ujścia Drwęcy do Wisły i to decydowało o ich roli w handlu flisaczym (w Złotorii cło pobierano w komorze celnej już w XIV wieku). Toruńscy flisacy mieszkali głównie w nadwiślańskiej osadzie Rybaki.

Spływ drewna na długim dystansie był wielką sztuką. Flisacy łączyli 8-12 pni drewna w tzw. tablice lub tafle. Ich szerokość dostosowywano do rzeki, po której tablice miały płynąć. Wiślane tablice osiągały 5-10 m szerokości. Łączyły je poprzeczne bale zwane klistrami. Szereg połączonych tablic (tzw. pas) mógł mieć nawet 120 m długości. Wisła pozwalała na łączenie pasów wszerz i dlatego na rzece mogły pojawiać się olbrzymie zestawy pasów o szerokości nawet 60 m. Na czele pasa znajdowała się głowa, ostatnią tratwę nazywano colem. Spławiane drewno było ogólnie nazywane lasem. Toruń natomiast był dla wielu flisaków palem, czyli miejscem docelowym spływu. Szefa jednego transportu nazywano retmanem, który dowodził grupą flisaków. Ze względu na to, że flis jednego transportu drewna trwał niejednokrotnie bardzo długo, flisacy budowali na swoich pasach słomiane zadaszenia i budki noclegowe. Flis mógł odbywać się od wczesnej wiosny, kiedy Wisła uwalniała się od zimowej kry, a kończył późną jesienią.

Do toruńskiej tradycji flisaczej należał zasłużony odpoczynek w mieście Kopernika załóg po kilkutygodniowym pobycie na rzece. W Toruniu odbywały się z reguły ceremonie pasowania młodych fryców na prawdziwych flisaków. Miejscem ich tradycyjnych spotkań była nieistniejąca flisacka gospoda „Pod Turkiem” na Rynku Staromiejskim. Od momentu wybudowania na toruńskim rynku w 1853 r. pomnika Mikołaja Kopernika, stał się on ulubionym miejscem spotkań i wypoczynku flisaków.

 


Mikołaj Kopernik
Toruński gotyk
Toruńskie pierniki
Uniwersytet Mikołaja Kopernika
Krzyżacy - założyciele Torunia
Toruński Flisak
Toruński anioł
Wiślana panorama Torunia

Pomnik: Toruński Flisak

Najczęściej czytane aktualności

  • Niebieski napis NGO otoczony splecionymi dłońmi.
    Kultura, Miasto, Sport
    Prezydent Torunia ogłosił pierwszą transzę konkursów dla organizacji pozarządowych na rok 2021. Na dotacje dla toruńskich pozarządówek miasto planuje przeznaczyć w przyszłym roku prawie 34,2 mln zł.
  • Na zdjęciu widac maskotkę Halowych Mistrzostw Europy w Lekkiejatletyce Toruń 2021 w kształcie katarzynki, w tle herb Torunia
    Miasto, Sport
    W dniach 4-7 marca 2021 roku w Toruniu mają odbyć się Halowe Mistrzostwa Europy w Lekkoatletyce. Toruń jest gotowy na te prestiżowe zawody.
  • Na zdjęciu: znak drogowy informacyjny
    MZK
    W nocy z 4 na 5 grudnia 2020 r. (piątek/sobota) w godzinach od 22:37 do 4:00 wstrzymany zostanie przejazd autobusów MZK przez skrzyżowanie ul. Legionów i Żwirki i Wigury. Autobusy będą kursowały objazdem.
  • Baner festiwalu
    Kultura, Miasto
    Do 9 grudnia 2020 potrwa III Archipelag Zabawy — Toruński Festiwal dla Dzieci, który rozpoczął się w miniony wtorek. W sumie dla małych odbiorców przygotowano aż piętnaście atrakcyjnych filmów.
  • Na zdjęciu: prezydent Michał Zaleski i laureaci konkursu "Zbieramy makulaturę" z 2019 roku
    Eko, Miasto
    1 grudnia 2020 r. ruszyła kolejna edycja konkursu ‘Zbieramy makulaturę” organizowanego przez Prezydenta Miasta Torunia konkursu. Celem rywalizacji jest promowanie zasad selektywnej zbiórki odpadów komunalnych.
  • Na zdjęciu: logo konsultacji społecznych
    Eko, Miasto
    Prezydent Miasta Torunia przystępuje do opracowania Programu Ochrony Środowiska dla Miasta Torunia na lata 2021– 2024 z uwzględnieniem perspektywy do roku 2028. Dbałość o środowisko naturalne stanowi jeden z najważniejszych filarów zrównoważonego rozwoju, dlatego tak istotnym staje się wytyczenie odpowiedniej ścieżki, która tę dbałość zapewni....
  • W sobotę 5 grudnia 2020 r. zostanie otwarte lodowisko sezonowe Przy Skarpie. Z uwagi na sytuację epidemiczną lodowisko będzie funkcjonowało zgodnie z obowiązującymi zasadami reżimu sanitarnego.
  • Po odłożonej kilka dni temu z powodu mrozów operacji betonowania płyty mostu Piłsudskiego, wykonawca przystąpi do tych prac w nocy z 4 na 5 grudnia 2020 r.
  • Do końca 2020 r. wydziały i biura Urzędu Miasta Torunia pracować będą częściowo w trybie zdalnym. Na wizytę w działach obsługujących mieszkańców nadal trzeba się umawiać wcześniej.
  • Już w niedzielę 6 grudnia 2020 r. w trasę rusza świąteczny, iluminowany tramwaj Miejskiego Zakładu Komunikacji w Toruniu. Gdzie go będzie można spotkać? Publikujemy rozkład jazdy!
  • Po raz kolejny na sprzedaż idą działki inwestycyjne przy Szosie Bydgoskiej w Toruniu. 23 lutego 2021r. odbędzie się przetarg dotyczący gruntów między Motoareną, a budynkami dawnego Merinotexu. Ceny dla części terenów zostały obniżone w porównaniu do ubiegłorocznych przetargów.
  • Ministerstwo Zdrowia informuje o 13 239 przypadkach zakażenia koronawirusem w całym kraju. 164 osoby zakażone to mieszkańcy Torunia.
  • 27 i 28 grudnia 2020 r. rozegrane zostaną półfinałowe mecze hokejowego Pucharu Polski. W tej wybornej stawce znalazła się drużyna KH Energa Toruń.
  • Rusza konkurs „Wygraj voucher do toruńskiej restauracji”, który stanowi wsparcie dla toruńskiej branży gastronomicznej.