www.torun.pl

Turystyka

Toruński flisak

Ze względu na swoje położenie nad Wisłą, przygraniczny charakter i kontakty z licznymi miastami naszego kontynentu Toruń od początku swego istnienia w XIII wieku odgrywał ważną rolę w handlu europejskim. Częścią handlowego profilu miasta jest tradycja flisacza.

Pomnik toruńskiego Flisaka

Do dziś o związanej z Toruniem tradycji flisackiej przypomina jedna z najsłynniejszych legend toruńskich o flisaku grającym na skrzypcach, któremu udało się w trakcie plagi żab wyprowadzić tysiące płazów z miasta. Na cześć tego bohatera w 1914 r. w Toruniu powstał pomnik flisaka. Obecnie pomnik-fontanna toruńskiego flisaka otoczonego gromadą żab stoi przy południowo-zachodnim narożniku Ratusza Staromiejskiego.

Toruń - historyczne centrum flisu polskiego
Toruń w średniowieczu doskonale spełniał rolę miasta składowego. Aktywna wymiana z europejskimi miastami hanzeatyckimi zapewniała dostawy do miasta towarów zamorskich, które docierały tutaj głównie Wisłą z Gdańska. Polscy kupcy natomiast dostarczali do Torunia głównie drewno, zboże i skóry. Dzięki uzyskaniu przez miasto w XIV wieku prawa składowego kupcy wykładali swoje towary w Toruniu przez 5 dni. Z czasem przywilej ten przejął Gdańsk, ale i tak Toruń nadal dobrze pełnił rolę pośrednika w handlu towarami spławianymi Wisłą z południowej części Polski. Znaczenie miasta wynikało z tego, że posiadało ono strategiczną przeprawę mostową przez Wisłę oraz z tego, że znajdowało się na szlaku wodnym sięgającym nawet Włodzimierza Wołyńskiego.

Tradycje flisackie były związane są z handlowym charakterem miasta. Pierwotnie flis oznaczał uprawianie żeglugi śródlądowej na statkach i łodziach. Toteż flisakami byli kupcy korzystający z tych środków transportu. Równolegle z tradycją flisaczą rozwijał się w Toruniu spływ drewna powiązanego w tratwy. Była to tzw. orylka, a ludzi zajmujących się nią nazywano orylami. Spław drewna bezpośrednio na rzece był na tyle ważną dziedziną handlu krzyżackiego, polskiego i pruskiego, że utrzymał się w naszym mieście aż do czasów II wojny światowej.

Ilość drewna, jaka przechodziła w pobliżu miasta przez Wisłę, była olbrzymia. W 1903 r. wybudowano na toruńskim wiślanym nabrzeżu port do przeładunku i przechowywania drewna o powierzchni 66 ha (można było w nim przechować 110 tys. m sześc. drewna). Drewno spławiane przez flisaków było transportowane w różnych czasach w kierunku północnym lub zachodnim. Docierało więc nie tylko do Gdańska, gdyż w XIX wieku po wybudowaniu Kanału Bydgoskiego Toruń stał się częścią pruskiego systemu wodnego, który pozwalał na spławianie drewna do Szczecina, a potem do Berlina. Ocenia się, że flisaczy transport drewna Wisłą przez Toruń osiągnął największy poziom w latach 1910-1912 oraz podczas I wojny światowej.

Ze względu na to, że od 1826 r. w Toruniu działał główny urząd celny, flisacy musieli zatrzymywać się w mieście w oczekiwaniu na przyjęcie i oclenie swojego towaru. To zdecydowało o krystalizowaniu się w obrębie miasta folkloru flisackiego. Flisacy stali się licznymi i widocznymi gośćmi miasta, które było metą ich długiej, rzecznej wędrówki z terenów zaboru rosyjskiego i austriackiego. Drewno dostarczone przez flisaków z tych ziem do toruńskiego portu drzewnego było przejmowane przez tutejszych flisaków. Docierało ono do Torunia z rejonów położonych nie tylko nad Wisłą, ale także Bugiem, Narwią, Drwęcą, Sanem czy małą Tanwią w Małopolsce, nad którą położona była wieś Ulanów słynąca z dostarczania najlepszych flisaków polskich, zwłaszcza zaś przywódców drużyn flisaczych.

Parający się flisem podtoruńscy wodniacy najczęściej mieszkali w pobliskiej Złotorii i Kaszczorku. Obie te wioski leżały w pobliżu ujścia Drwęcy do Wisły i to decydowało o ich roli w handlu flisaczym (w Złotorii cło pobierano w komorze celnej już w XIV wieku). Toruńscy flisacy mieszkali głównie w nadwiślańskiej osadzie Rybaki.

Spływ drewna na długim dystansie był wielką sztuką. Flisacy łączyli 8-12 pni drewna w tzw. tablice lub tafle. Ich szerokość dostosowywano do rzeki, po której tablice miały płynąć. Wiślane tablice osiągały 5-10 m szerokości. Łączyły je poprzeczne bale zwane klistrami. Szereg połączonych tablic (tzw. pas) mógł mieć nawet 120 m długości. Wisła pozwalała na łączenie pasów wszerz i dlatego na rzece mogły pojawiać się olbrzymie zestawy pasów o szerokości nawet 60 m. Na czele pasa znajdowała się głowa, ostatnią tratwę nazywano colem. Spławiane drewno było ogólnie nazywane lasem. Toruń natomiast był dla wielu flisaków palem, czyli miejscem docelowym spływu. Szefa jednego transportu nazywano retmanem, który dowodził grupą flisaków. Ze względu na to, że flis jednego transportu drewna trwał niejednokrotnie bardzo długo, flisacy budowali na swoich pasach słomiane zadaszenia i budki noclegowe. Flis mógł odbywać się od wczesnej wiosny, kiedy Wisła uwalniała się od zimowej kry, a kończył późną jesienią.

Do toruńskiej tradycji flisaczej należał zasłużony odpoczynek w mieście Kopernika załóg po kilkutygodniowym pobycie na rzece. W Toruniu odbywały się z reguły ceremonie pasowania młodych fryców na prawdziwych flisaków. Miejscem ich tradycyjnych spotkań była nieistniejąca flisacka gospoda „Pod Turkiem” na Rynku Staromiejskim. Od momentu wybudowania na toruńskim rynku w 1853 r. pomnika Mikołaja Kopernika, stał się on ulubionym miejscem spotkań i wypoczynku flisaków.

 


Mikołaj Kopernik
Toruński gotyk
Toruńskie pierniki
Uniwersytet Mikołaja Kopernika
Krzyżacy - założyciele Torunia
Toruński Flisak
Toruński anioł
Wiślana panorama Torunia

Pomnik: Toruński Flisak

Najczęściej czytane aktualności

  • Na zdjęciu przytulająca się para na tarasie widokowym przy ul. Mostowej
    Kultura, Miasto, Sport
    Trzy spektakle w ramach Festiwalu Teatrów Ulicznych, plebiscyt Toruńskie Gwiazdy 2020, piknik sztuki w Kaszczorku, wieczorne rejsy toruńskich flisaków - tak zapowiada się najbliższy weekend w Toruniu.
  • Uczennica w masce pochylona nad kartką papieru
    Miasto
    Po decyzji rządu dotyczącej powrotu uczniów do szkół od 1 września 2020 r. miasto intensywnie przygotowuje się do organizacji pracy placówek oświatowych w nowych warunkach.
  • Miasto
    Na terenie Torunia i powiatu toruńskiego potwierdzono 237 przypadków zarażenia koronawirusem. Kwarantanną objęto 374 osoby, a 172 powróciło do zdrowia. Od początku trwania pandemii odnotowano 20 zgonów.
  • Sygnalizacja świetlna na przebudowywanym placu Rapackiego
    Inwestycje, Miasto
    Informujemy, że w czwartek 6 sierpnia 2020 r. w godzinach popołudniowych na terenie budowy w rejonie placu Rapackiego i pl. Niepodległości nastąpiła awaria sygnalizacji świetlnej. Trwa jej usuwanie.
  • Sanitariusze w kombinezonach z noszami
    Miasto
    Województwo Kujawsko-Pomorskie realizuje projekt, w ramach którego możliwe jest przeprowadzenia testów na koronawirusa wśród pracowników publicznych podmiotów leczniczych z naszego województwa.
  • Plakat promujący Auto Skyway Festival. Lotnisko. Toruń. Województwo Kujawsko-Pomorskie.
    Kultura, Miasto
    Świetlny pokaz motocross, szpaler fontann i projekcja na gigantycznych głowach, astronomiczny mapping na balonie czy kilkudziesięciometrowa instalacja z ekranów LED – te i wiele innych instalacji z zakresu sztuki światła czekają na zmotoryzowanych widzów „Auto Skyway Festival. Lotnisko. Toruń. Województwo Kujawsko-Pomorskie.”.
  • Toruńskie Centrum Świaczeń Rodzinie wypłaciło już ponad 1,6 mln zł w ramach świadczenia "Dobry start".
  • Przypominamy, że dzisiaj (6.08) od godz. 21.00 do jutra (7.08) do godz. 5.00 na remontowanym moście Piłsudskiego w Toruniu obowiązywał będzie ruch wahadłowy.
  • O planach Żużlowej Reprezentacji Polski na kolejne miesiące 2020 r. była mowa 5 sierpnia 2020 r. na toruńskiej Motoarenie.
  • MZK uruchomi dodatkowy kurs tramwaju nr 5 w związku z czwartkowym meczem Apatora Toruń z TŻ Ostrovia.
  • Biuro Programu „Niepodległa” ogłosiło wyniki naboru w ramach programu dotacyjnego „Koalicje dla Niepodległej #wiktoria 1920”. Dofinansowanie otrzymało Centrum Nowoczesności Młyn Wiedzy, które w październiku zaprosi na dwudniowy festiwal nauki związany z militarną historią Torunia.
  • Przypominamy, że od 1 sierpnia 2020 r. Strefa Płatnego Parkowania w Toruniu została poszerzona. Do SPP Podstrefy "B" zaliczono 238 dodatkowych miejsc parkingowych zbudowanych w 2019 roku.
  • Woda dostarczana przez Toruńskie Wodociągi jest przydatna do spożycia - stwierdził Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Toruniu.
  • Na pokaz kulinarny w wykonaniu Bogdana Gałązki zaprasza w piątek 7 sierpnia 2020 r. Muzeum Toruńskiego Piernika przy ul. Strumykowej. Początek o godz.17:00.