Toruński flisak | www.torun.pl

Turystyka

Toruński flisak

Ze względu na swoje położenie nad Wisłą, przygraniczny charakter i kontakty z licznymi miastami naszego kontynentu Toruń od początku swego istnienia w XIII wieku odgrywał ważną rolę w handlu europejskim. Częścią handlowego profilu miasta jest tradycja flisacza.

Pomnik toruńskiego Flisaka

Do dziś o związanej z Toruniem tradycji flisackiej przypomina jedna z najsłynniejszych legend toruńskich o flisaku grającym na skrzypcach, któremu udało się w trakcie plagi żab wyprowadzić tysiące płazów z miasta. Na cześć tego bohatera w 1914 r. w Toruniu powstał pomnik flisaka. Obecnie pomnik-fontanna toruńskiego flisaka otoczonego gromadą żab stoi przy południowo-zachodnim narożniku Ratusza Staromiejskiego.

Toruń - historyczne centrum flisu polskiego
Toruń w średniowieczu doskonale spełniał rolę miasta składowego. Aktywna wymiana z europejskimi miastami hanzeatyckimi zapewniała dostawy do miasta towarów zamorskich, które docierały tutaj głównie Wisłą z Gdańska. Polscy kupcy natomiast dostarczali do Torunia głównie drewno, zboże i skóry. Dzięki uzyskaniu przez miasto w XIV wieku prawa składowego kupcy wykładali swoje towary w Toruniu przez 5 dni. Z czasem przywilej ten przejął Gdańsk, ale i tak Toruń nadal dobrze pełnił rolę pośrednika w handlu towarami spławianymi Wisłą z południowej części Polski. Znaczenie miasta wynikało z tego, że posiadało ono strategiczną przeprawę mostową przez Wisłę oraz z tego, że znajdowało się na szlaku wodnym sięgającym nawet Włodzimierza Wołyńskiego.

Tradycje flisackie były związane są z handlowym charakterem miasta. Pierwotnie flis oznaczał uprawianie żeglugi śródlądowej na statkach i łodziach. Toteż flisakami byli kupcy korzystający z tych środków transportu. Równolegle z tradycją flisaczą rozwijał się w Toruniu spływ drewna powiązanego w tratwy. Była to tzw. orylka, a ludzi zajmujących się nią nazywano orylami. Spław drewna bezpośrednio na rzece był na tyle ważną dziedziną handlu krzyżackiego, polskiego i pruskiego, że utrzymał się w naszym mieście aż do czasów II wojny światowej.

Ilość drewna, jaka przechodziła w pobliżu miasta przez Wisłę, była olbrzymia. W 1903 r. wybudowano na toruńskim wiślanym nabrzeżu port do przeładunku i przechowywania drewna o powierzchni 66 ha (można było w nim przechować 110 tys. m sześc. drewna). Drewno spławiane przez flisaków było transportowane w różnych czasach w kierunku północnym lub zachodnim. Docierało więc nie tylko do Gdańska, gdyż w XIX wieku po wybudowaniu Kanału Bydgoskiego Toruń stał się częścią pruskiego systemu wodnego, który pozwalał na spławianie drewna do Szczecina, a potem do Berlina. Ocenia się, że flisaczy transport drewna Wisłą przez Toruń osiągnął największy poziom w latach 1910-1912 oraz podczas I wojny światowej.

Ze względu na to, że od 1826 r. w Toruniu działał główny urząd celny, flisacy musieli zatrzymywać się w mieście w oczekiwaniu na przyjęcie i oclenie swojego towaru. To zdecydowało o krystalizowaniu się w obrębie miasta folkloru flisackiego. Flisacy stali się licznymi i widocznymi gośćmi miasta, które było metą ich długiej, rzecznej wędrówki z terenów zaboru rosyjskiego i austriackiego. Drewno dostarczone przez flisaków z tych ziem do toruńskiego portu drzewnego było przejmowane przez tutejszych flisaków. Docierało ono do Torunia z rejonów położonych nie tylko nad Wisłą, ale także Bugiem, Narwią, Drwęcą, Sanem czy małą Tanwią w Małopolsce, nad którą położona była wieś Ulanów słynąca z dostarczania najlepszych flisaków polskich, zwłaszcza zaś przywódców drużyn flisaczych.

Parający się flisem podtoruńscy wodniacy najczęściej mieszkali w pobliskiej Złotorii i Kaszczorku. Obie te wioski leżały w pobliżu ujścia Drwęcy do Wisły i to decydowało o ich roli w handlu flisaczym (w Złotorii cło pobierano w komorze celnej już w XIV wieku). Toruńscy flisacy mieszkali głównie w nadwiślańskiej osadzie Rybaki.

Spływ drewna na długim dystansie był wielką sztuką. Flisacy łączyli 8-12 pni drewna w tzw. tablice lub tafle. Ich szerokość dostosowywano do rzeki, po której tablice miały płynąć. Wiślane tablice osiągały 5-10 m szerokości. Łączyły je poprzeczne bale zwane klistrami. Szereg połączonych tablic (tzw. pas) mógł mieć nawet 120 m długości. Wisła pozwalała na łączenie pasów wszerz i dlatego na rzece mogły pojawiać się olbrzymie zestawy pasów o szerokości nawet 60 m. Na czele pasa znajdowała się głowa, ostatnią tratwę nazywano colem. Spławiane drewno było ogólnie nazywane lasem. Toruń natomiast był dla wielu flisaków palem, czyli miejscem docelowym spływu. Szefa jednego transportu nazywano retmanem, który dowodził grupą flisaków. Ze względu na to, że flis jednego transportu drewna trwał niejednokrotnie bardzo długo, flisacy budowali na swoich pasach słomiane zadaszenia i budki noclegowe. Flis mógł odbywać się od wczesnej wiosny, kiedy Wisła uwalniała się od zimowej kry, a kończył późną jesienią.

Do toruńskiej tradycji flisaczej należał zasłużony odpoczynek w mieście Kopernika załóg po kilkutygodniowym pobycie na rzece. W Toruniu odbywały się z reguły ceremonie pasowania młodych fryców na prawdziwych flisaków. Miejscem ich tradycyjnych spotkań była nieistniejąca flisacka gospoda „Pod Turkiem” na Rynku Staromiejskim. Od momentu wybudowania na toruńskim rynku w 1853 r. pomnika Mikołaja Kopernika, stał się on ulubionym miejscem spotkań i wypoczynku flisaków.

 


Mikołaj Kopernik
Toruński gotyk
Toruńskie pierniki
Uniwersytet Mikołaja Kopernika
Krzyżacy - założyciele Torunia
Toruński Flisak
Toruński anioł
Wiślana panorama Torunia

Pomnik: Toruński Flisak

Najczęściej czytane aktualności

  • Tabliczki informacyjne na budynku Powiatowego Urzędu Pracy
    Miasto
    Od 1 stycznia 2021 roku odbywa się rekrutacja uczestników projektu „Aktywizacja osób młodych pozostających bez pracy w Toruniu”, którego realizatorem jest Powiatowy Urząd Pracy dla Miasta Torunia.
  • Na zdjęciu: alejka w zrewitalizowanym Parku Glazja
    Eko
    W poniedziałek 25 stycznia 2021 roku o godz. 19:45 na antenie TVP Bydgoszcz zaplanowano emisję filmu edukacyjnego pt. „Czyste Energia – czyste środowisko”.
  • Grafika informująca o programie Rodzina 500 Plus
    Miasto
    Od 1 lutego 2021 r. rozpoczyna się nabór wniosków o wypłatę świadczenia 500+ przez kolejny rok, od czerwca 2021 do maja 2022 r.
  • Na zdjęciu: Kafka Jaworska
    Koronawirus
    Dyrektorka Międzynarodowego Festiwalu Filmowego Tofifest jest kolejną osobą, która wyjaśnia, dlaczego zaszczepi się przeciwko COVID-19, kiedy tylko będzie taka możliwość.
  • Na zdjęciu: grafika z danymi epidemicznymi
    Koronawirus
    W ciągu ostatniej doby w Toruniu przybyło 25 osób zakażonych koronawirusem SARS-CoV-2. 48 osób wróciło do zdrowia.
  • Na zdjęciu samochody stoją przed skrzyżowaniem, pada deszcz
    Drogi, Miasto
    Wieczorem w niedzielę 24 stycznia i rano w poniedziałek 25 stycznia w Toruniu może wystąpić oblodzenie – przestrzega kierowców i pieszych Toruńskie Centrum Zarządzania Kryzysowego. Prognozuje się zamarzanie nawierzchni dróg i chodników po opadach deszczu, deszczu ze śniegiem oraz miejscami mokrego śniegu. Oblodzenie wystąpić ma dzisiaj (24.01.2021...
  • W niedzielę 24 stycznia 2021 roku w Toruniu potwierdzono 39 nowych przypadków zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2.
  • Więcej grup zawodowych, które mogą skorzystać z pobytu w hotelu, dookreślenie, kto może zaszczepić się w I etapie, zmiany w zakazie zgromadzeń – 23 stycznia 2021 r. weszło w życie nowe rozporządzenie dot. ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z epidemią.
  • Toruńskie Centrum Zarządzania Kryzysowego ostrzega o możliwym oblodzeniu nawierzchni dróg i chodników w najbliższych godzinach.
  • Podczas 26. sesji Rady Miasta Torunia prezydent Michał Zaleski przekazał radnym szereg informacji dotyczących aktualnej sytuacji epidemicznej i funkcjonowania miasta.
  • W sobotę 23 stycznia 2021 roku w Toruniu potwierdzono 95 nowych przypadków zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2. Jeden mieszkaniec miasta zmarł przez COVID-19.
  • W 2021 roku Powiatowy Urząd Pracy dla Miasta Torunia planuje realizację wielu usług i instrumentów rynku pracy. Zainteresowanych zachęcamy do sprawdzania oferty urzędu.
  • Osiem zestawów przedmiotów na aukcje przekazał toruńskiemu sztabowi Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy prezydent Torunia Michał Zaleski. Dodatkowo dwa zestawy trafiły również od miasta na orkiestrowe aukcje UMK.
  • Miasto od wielu lat wspiera prowadzony przez Stowarzyszenie „Mateusz” Ośrodek Readaptacyjny w Toruniu. Informacji o udzielonej pomocy zabrakło jednak w medialnych wypowiedziach prezesa Waldemara Dąbrowskiego.